Τερηδόνα βρεφικής και νηπιακής ηλικίας: Μπορεί να έχει το μωρό μου;

Η τερηδόνα βρεφικής και νηπιακής ηλικίας γνωστή και ως τερηδόνα του μπιμπερό  είναι μια μορφή τερηδόνας που εμφανίζεται στα δόντια των βρεφών ή των μικρών παιδιών. Όπως δηλώνει και το όνομά της σχετίζεται με τη χρήση του μπιμπερό. Η επιστημονική της ονομασία  είναι τερηδόνα βρεφικής και πρώιμης παιδικής (νηπιακής) ηλικίας αλλά αναφέρεται σαν τερηδόνα (ή σύνδρομο) του μπιμπερό ή τερηδόνα του θηλασμού. Σε ορισμένους πληθυσμούς η συχνότητά της φτάνει μέχρι το 15%. Παρατηρείται συνήθως στα παιδιά ηλικίας 2 έως 5 ετών και οφείλεται στο λανθασμένο τρόπο διατροφής τους.

Το σύνδρομο του μπιμπερό ή η τερηδόνα του θηλασμού αποτελεί το σοβαρότερο κίνδυνο για τα νεογιλά δόντια σε παιδιά ηλικίας κάτω των 6 ετών. Ενδέχεται ωστόσο να έχει καταστροφικές συνέπειες ακόμη και στα μόνιμα δόντια. Πρόκειται για μία πολύ επιθετική μορφή τερηδόνας με πολύ γρήγορη εξέλιξη και αυτό συμβαίνει γιατί η αδαμαντίνη (το εξωτερικό στρώμα του δοντιού) στα νεογιλά δόντια που μόλις έχουν ανατείλει στο στοματάκι του μικρού σας δεν είναι τόσο παχιά και ισχυρή όπως στα μόνιμα δόντια. Άμεση συνέπεια αυτού μπορεί να είναι η  γρήγορη  καταστροφή της μύλης των δοντιών.

Πώς προκαλείται η τερηδόνα βρεφικής και νηπιακής ηλικίας;

Η τερηδόνα βρεφικής και νηπιακής ηλικίας δημιουργείται συνήθως από παρατεταμένη παρουσία γάλακτος, χυμών ή άλλων σακχαρούχων ροφημάτων στο στόμα κατά τη διάρκεια της μέρας. Τα συγκεκριμένα ροφήματα έχουν μεγάλη περιεκτικότητα σε σάκχαρα τα οποία μπορεί να αρέσουν στο μωράκι σας αρέσουν όμως και στα μικρόβια (στρεπτόκοκκοι) του στόματος. Τα μικρόβια αποδομούν τα σάκχαρα και προϊόντα αυτής της διαδικασίας είναι κάποια οξέα όπως το γαλακτικό οξύ. Αυτά τα οξέα προκαλούν διάβρωση της αδαμαντίνης (του σμάλτου) των δοντιών, δημιουργώντας τρύπες στα δόντια, αυτό που αποκαλούμε τερηδόνα. Η τερηδόνα είναι μεταφερόμενη λοιμώδης νόσος με κυριότερα μικρόβια τον Streptococcus mutans και τον γαλακτοβάκιλλο. 

Ο SM μεταφέρεται κάθετα από τη μητέρα στο παιδί μέσω της επαφής του σάλιου και επηρεάζεται από τη συχνότητα και την ποσότητα της έκθεσης.

Τα βρέφη των οποίων οι μητέρες έχουν αυξημένα επίπεδα του SM έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να υιοθετήσουν τον μικροοργανισμό νωρίτερα από παιδιά που οι μητέρες τους έχουν χαμηλά επίπεδα SM. Η οριζόντια μετάδοση (π.χ. μεταξύ άλλων μελών της οικογένειας και του παιδιού) επίσης συμβαίνει. Περιορίζοντας δραστηριότητες όπως το να μοιράζονται οι γονείς και το παιδί τα ίδια σκεύη ή τον καθαρισμό της πιπίλας με το στόμα της μητέρας, ίσως βοηθήσει στην αποφυγή της απόκτησης του παιδιού των τερηδονογόνων μικροβίων.

Σε ποιες περιπτώσεις εμφανίζεται η τερηδόνα βρεφικής και πρώιμης παιδικής ηλικίας;

  • Το βρέφος έχει στο στόμα του πολύ συχνά κατά τη διάρκεια της ημέρας το μπιμπερό το οποίο περιέχει γάλα, χυμούς, smoothies με μέλι ή σοκολάτα.
  • Το μωράκι προκειμένου να χαλαρώσει και να κοιμηθεί έχει στο στόμα του το μπιμπερό ή μια πιπίλα «βουτηγμένη» στο μέλι ή στη ζάχαρη το οποίο πολλές φορές οι γονείς το αφήνουν στο στόμα καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Το βράδυ η ροή του σάλιου το οποίο είναι ιδιαίτερα προστατευτικό για την αδαμαντίνη των δοντιών μειώνεται σημαντικά. Με αποτέλεσμα εκείνη να καθίσταται ακόμη πιο επιρρεπής στην επίδραση των οξέων.
  • Το μητρικό γάλα έχει πολλαπλά οφέλη τόσο για το βρέφος όσο και για τη μητέρα που θηλάζει. Βέβαια, όταν ένα μωράκι αποκοιμιέται στο στήθος της μαμάς ή θηλάζει πολλές φορές κατά τη διάρκεια της νύχτας, αυξάνεται η πιθανότητα δημιουργίας τερηδόνας του θηλασμού.
  • Κάποιες μελέτες υποστηρίζουν ότι η τερηδόνα του μπιμπερό και του θηλασμού συνδέεται και με γονιδιακούς παράγοντες.

Ποια κλινική εικόνα έχει η τερηδόνα βρεφικής και πρώιμης νηπιακής ηλικίας;

Τα νεογιλά δόντια που συνήθως επηρεάζονται από αυτή τη μορφή της τερηδόνας είναι τα δυο ή τα τέσσερα πάνω μπροστινά δόντια (τομείς ή κοπτήρες) . Καθώς οι επιφάνειες των δοντιών αυτών έρχονται σε συχνότερη επαφή με τα σάκχαρα αφού εκεί ακουμπάει, τη θηλή του μαστού της μαμάς ή το στόμιο του μπιμπερό. Επιπλέον τα δόντια αυτά προστατεύονται λιγότερο από τη γλώσσα και το σάλιο και έτσι είναι πιο ευαίσθητα στη νόσο τερηδόνα.

Αναφέρουμε συνοπτικά ότι σε πρώιμο στάδιο η τερηδόνα του μπιμπερό κάνει πιο αδιαφανή κάποια σημεία στην αδαμαντίνη των δοντιών που προσβάλλει. Στη συνέχεια, σε αρχικό στάδιο εμφανίζονται μερικές υπόλευκες γραμμές ή κηλίδες στα νεογιλά δόντια του μικρού μας μπόμπιρα, σε σημεία κοντά στα ούλα και δεν φεύγουν με το βούρτσισμα. Καθώς η τερηδόνα εξελίσσεται οι λευκές κηλίδες γίνονται εντονότερες και αρχίζουν να σκουραίνουν. Δημιουργούνται δηλαδή κίτρινες-καφέ κηλίδες κυρίως κοντά στη γραμμή των ούλων. Αυτές οι τερηδονικές βλάβες δημιουργούν τρύπες αρχικά στην αδαμαντίνη και στη συνέχεια προχωρούν στα βαθύτερα στρώματα αυτού όπως στην οδοντίνη και στο νεύρο του δοντιού. Τα μικρούλι σας ενδέχεται να αισθάνεται ευαισθησία σε ζεστές και κρύες τροφές. Ή ακόμη και να σας παραπονιέται ότι πονάει κάποιες φορές κατά το βούρτσισμα ή κατά το φαγητό.

Πώς προλαμβάνεται η τερηδόνα του μπιμπερό;

Ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης της τερηδόνας είναι η πρόληψή της. Η πρόληψη γίνεται με ενημέρωση των γονέων για το τι πρέπει να κάνουν και το τι να αποφεύγουν.

Είναι σημαντικό οι γονείς να:

1. Δίνουν στα μωρά το μπιμπερό μόνο κατά την ώρα του φαγητού τους.

2. Μην αφήνουν το μπιμπερό στο στόμα του μωρού κατά τη διάρκεια της νύχτας.

3. Μάθουν στο παιδί να χρησιμοποιεί βρεφικό ποτηράκι εκμάθησης με το ειδικό στόμιο για τους χυμούς και το γάλα του και η χρήση του μπιμπερό να σταματά κοντά στα πρώτα του γενέθλια.

4. Μην χρησιμοποιείται το μπιμπερό με γάλα ή άλλες σακχαρούχες ουσίες ή την πιπίλα βουτηγμένη στη ζάχαρη ή στο μέλι σαν μέσο για να ηρεμήσετε το μωρό. Καλύτερα είναι να του δώσετε μια πιπίλα ή το μπιμπερό σκέτο με νερό.

Διαβάστε επίσης

5. Καθαρίστε τα δόντια του μωρού σας αμέσως μετά την ανατολή τους με μία βρεγμένη γάζα ή μια μικρή και μαλακή παιδική οδοντόβουρτσα και ελάχιστη ποσότητα οδοντόκρεμας μετά από κάθε γεύμα και κυρίως το βράδυ. Ακόμη και αν αποκοιμηθεί καθαρίστε τα δοντάκια του καθώς το κρατάτε στην αγκαλιά σας στην πολύ βολική θέση του ταΐσματος.

6. Όσον αφορά το θηλασμό είναι σημαντικό να τηρούνται τα ωράρια του θηλασμού και να αποφεύγετε τον ανεξέλεγκτο θηλασμό αμέσως μετά την ανατολή του πρώτου νεογιλού δοντιού.

7. Επισκέπτεστε τακτικά τον οδοντίατρο που θα εντοπίσει και αντιμετωπίσει έγκαιρα τυχόν ενδείξεις τερηδόνας. Επίσης μπορεί να συστήσει την τοποθέτηση sealants (προληπτικές καλύψεις οπών και σχισμών) για την καλύτερη προστασία των δοντιών. Η πρώτη επίσκεψη στον οδοντίατρο θα πρέπει να προγραμματιστεί γύρω στα πρώτα γενέθλια του παιδιού μόλις αρχίσουν να ανατέλλουν τα πρώτα νεογιλά δόντια. 

Πώς θεραπεύεται η τερηδόνα βρεφικής και πρώιμης νηπιακής ηλικίας;

Επειδή έχει ταχεία εξέλιξη η τερηδόνα του μπιμπερό απαιτεί έγκαιρη, άμεση και αποτελεσματική παρέμβαση για τη θεραπεία της.

Στο πρώιμο και στο αρχικό στάδιο της βλάβης, η εξέλιξη της τερηδόνας μπορεί να ανασταλεί με φθορίωση των δοντιών (τοπική εφαρμογή φθορίου υψηλής συγκέντρωσης απευθείας πάνω στις προσβεβλημένες επιφάνειες) η οποία λαμβάνει χώρα στο οδοντιατρείο. Επιπλέον είναι σημαντικό το παιδί από αυτή τη μικρή ηλικία να μη συνδυάζει τον ύπνο με τη λήψη τροφής. Το κυριότερο πρόβλημα δεν είναι η τροφή αυτή καθ’ αυτή , αλλά το γεγονός ότι παραμένει στο στόμα του παιδιού όλο το βράδυ.

Ωστόσο αν δεν εντοπιστεί έγκαιρα και οι τερηδονικές βλάβες γίνουν πιο έντονες και προσβάλλουν περισσότερα δόντια τότε θα χρειαστούν σφραγίσματα στα δόντια αυτά. Στην περίπτωση όμως που ο οδοντίατρος κρίνει της βλάβες της τερηδόνας του μπιμπερό και του θηλασμού μη αποκαταστάσιμες τότε ίσως χρειαστεί να προχωρήσει στην εξαγωγή ενός ή περισσότερων δοντιών. Στην περίπτωση εξαγωγών των νεογιλών γομφίων σε μικρή ηλικία, πρέπει να τοποθετηθεί στο παιδί ένα μηχάνημα διατήρησης χώρου (ειδικό μασελάκι) για να μπορέσουν στο μέλλον τα μόνιμα δόντια να ανατείλουν στη σωστή θέση. Σε πολύ σοβαρές περιπτώσεις η τερηδόνα μπορεί να επεκταθεί σε μόνιμα δόντια τα οποία βρίσκονται κάτω από τα προσβεβλημένα νεογιλά δόντια.

Διαβάστε επίσης

Τέλος τα παιδιά που έχουν εκδηλώσει τερηδόνα της πρώιμης παιδικής ηλικίας εμφανίζουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν τερηδόνα στο μέλλον και στα μόνιμα δόντια.

Τα νεογιλά δόντια είναι εξίσου σημαντικά με τα μόνιμα και η παραμέλησή τους με το πρόσχημα της αλλαγής τους είναι λάθος. Η υγεία των νεογιλών δοντιών εγγυάται σε μεγάλο βαθμό την υγεία των μόνιμων δοντιών.

Σιμοπούλου Αθ. Βασιλική

Στρατιωτικός χειρουργός οδοντίατρος

DDS Msc

Ειδικευθείς στη Νοσοκομειακή Οδοντιατρική και Στοματολογία, Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Μετεκπαιδευθείς στη Δημόσια Υγεία, Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας

τηλ: 6934084240

Email: vicky.simopoulou@gmail.com

Η κα. Σιμοπούλου Βασιλική γεννήθηκε στην πόλη της Λάρισας όπου μεγάλωσε και πέρασε τα μαθητικά της χρόνια. Εισήχθη κατόπιν πανελληνίων εξετάσεων στην οδοντιατρική σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης απ’ όπου και αποφοίτησε τρίτη με σειρά βαθμολογίας τον Ιούλιο του 2014  και τον Οκτώβριο του 2014 με τον βαθμό του Ανθυπολοχαγού Υγειονομικού από τη Στρατιωτική Σχολή Αξιωματικών Σωμάτων.

Έχει ειδικευθεί στην Οδοντιατρική Σχολή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστήμιου Αθηνών στην Κλινική της Στοματολογίας με εξειδίκευση στη Νοσοκομειακή Οδοντιατρική  και παρέχει οδοντιατρική θεραπεία σε ασθενείς με βεβαρυμμένο ιατρικό ιστορικό, σε ογκολογικούς ασθενείς καθώς επίσης και σε ΑΜΕΑ. Επιπλέον ολοκλήρωσε με «Άριστα» το μεταπτυχιακό πρόγραμμα της Δημόσιας Υγείας στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας.