Αυξημένη χοληστερίνη στα παιδιά: Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν;

H αυξημένη χοληστερίνη, κοινώς δυσλιπιδαιμία, στα παιδιά αποτελεί έναν υπαρκτό και μάλιστα σημαντικά αυξανόμενο επιβαρυντικό παράγοντα της παιδικής ηλικίας, δεδομένης μάλιστα της παγκόσμιας επιδημίας της παιδικής παχυσαρκίας.

Τι είναι η Δυσλιπιδαιμία (Υψηλή Χοληστερίνη)

Η δυσλιπιδαιμία είναι η παθολογία εκείνη κατά την οποία ανευρίσκονται στο αίμα του ασθενούς υψηλές συγκεντρώσεις λιπιδίων (χοληστερόλη και λιπαρά οξέα) ή/και λιποπρωτεϊνών. Τα επίπεδα των λιπιδίων και λιποπρωτεϊνών του αίματος εν γένει καθορίζονται από το γονιδίωμα αλλά και από επίκτητες διαταραχές του μεταβολισμού όπως είναι η παχυραρκία. Η μειωμένη φυσική δραστηριότητα και η κακή διατροφή εν γένει όπου προκαλούν τη χοληστερίνη.  

Εχουν περιγραφεί πολλά γενετικά σύνδρομα δυσλιπιδαιμίας. Τα πιο κοινά στον παιδιατρικό πληθυσμό είναι η Οικογενής Υπερχοληστερολαιμία (FH) και η Οικογενής Συνδυασμένη Υπερλιπιδαιμία (FCH).

Οικογενής Υπερχοληστερολαιμία (FH)

H επίπτωση της Οικογενούς Υπερχοληστερολαιμίας είναι 1 στα 300-500 άτομα, κληρονομείται με τον αυτοσωμικό κυρίαρχο χαρακτήρα και χαρακτηρίζεται από υψηλές τιμές της Ολικής Χοληστερόλης (TC) και της Λιποπρωτεϊνης Χαμηλής Πυκνότητας (LDL), γνωστή και ως «κακή χοληστερίνη», ενώ ταυτόχρονα οι τιμές των τριγλυκεριδίων (TG) και Λιποπρωτεΐνης Υψηλής Πυκνότητας (HDL) ή αλλιώς «καλής χοληστερίνης» παραμένουν φυσιολογικές.

Οι μικροί ασθενείς με Οικογενή Υπερχοληστερολαιμία βρίσκονται σε κίνδυνο να αναπτύξουν καρδιαγγειακές νόσους σε νεαρή ηλικία, πριν από τα 50 έτη, ο οποίος κίνδυνος στους άντρες εμφανίζεται διπλάσσιος από ό,τι στις γυναίκες.

Το δυσάρεστο είναι πως στη χώρα μας αλλά και παγκοσμίως η FH παραμένει κατά βάση αδιάγνωστη και μοιραία αθεράπευτη. Μόλις στο 20%  των ασθενών με FH έχει γίνει έγκαιρη διάγνωση και μόνο ένα μικρό ποσοστό αυτών λαμβάνει σωστά τη θεραπεία του, μιας και η νόσος στερείται υποκειμενικών ενοχλημάτων στην παιδική ηλικία και πολλοί γονείς συνηθίζουν να λένε: «Μα το παιδί μου είναι καλά.»

Πώς γίνεται η διάγνωση της Οικογενούς Υπερχοληστερολαιμίας

Δεν απαιτείται έλεγχος του γονιδιώματος για την τεκμηρίωση της. Η υποψία της νόσου τίθεται όταν οι τιμές της LDL είναι ≥160mg/dl ή όταν η non-HDL είναι ≥190mg/dl, τιμές που ουσιαστικά ξεπερνούν την 95η εκατοστιαία θέση στις καμπύλες αναφοράς. Η τεκμηρίωση της νόσου έρχεται αφού ελεγχθούν και οι πρώτου βαθμού συγγενείς και ανευρεθή έστω και ένας με πρώιμη αθηροσκλήρωση ή LDL>200mg/dl.

Οικογενής Συνδυασμένη Υπερλιπιδαιμία

Πρόκειται για τη συνηθέστερη μορφή δυσλιπιδαιμίας στον παιδιατρικό πλήθυσμό, με επίπτωση 1 στα 100 παιδιά. Κύριο εργαστηριακό εύρημα είναι οι αυξημένες τιμές των τριγλυκεριδίων σε συνδυασμό με φυσιολογικές ή αυξημένες τιμές LDL και χαμηλή HDL. Συχνά παρατηρείται σε παιδιά με παθολογικό βάρος (υπέρβαρα, παχύσαρκα), υπέρταση και ινσουλινοαντίσταση.

Διαβάστε επίσης

Πώς γίνεται η διάγνωση της Οικογενούς Συνδυασμένης Υπερλιπιδαιμίας

Η υποψία τίθεται από το ατομικό ιστορικό του παιδιού (βάρος, διατροφή, φυσική δραστηριότητα, σακχαρώδης διαβήτης) και η τελική διάγνωση προκύπτει από τα εργαστηριακά αποτελέσματα, έπειτα από ειδικές εξετάσεις.

Αυξημένη χοληστερίνη στα παιδιά: Ποιοι κίνδυνοι ελλοχεύουν;
Πάτησε επάνω στην εικόνα για να κάνεις δικό σου ένα σπουδαίο σχετικό βιβλίο

Πότε πρέπει να ελέγξω το παιδί μου για δυσλιπιδαιμία;

Η αθηροσκλήρυνση των αγγείων είναι γνωστό πως ξεκινά από την παιδική ηλικία. Ως εκ τούτου κύριο μέλημα των παιδιάτρων αποτελεί η έγκαιρη διάγνωση και παρέμβαση. Έχουν διαμορφωθεί λοιπόν ειδικά πρωτόκολλα για το screening του παιδιατρικού πληθυσμού ανάλογα με τους παράγοντες κινδύνου που συντρέχουν στο καθένα. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως σε ένα παιδί που από το οικογενειακό ιστορικό προκύπτει αθηρωματική νόσος ο έλεγχος πρέπει να ξεκινά από τα 2 έτη και σε περίπτωση που οι τιμές ανευρεθούν παθολογικές είτε ανησυχητικά αυξημένες (grey zone), να γίνει συμπληρωματικός έλεγχος με επιπλέον ειδικότερες εξετάσεις και τακτή παρακολούθηση.

Ποια είναι η θεραπεία της δυσλιπιδαιμίας

Η πρώτης γραμμής θεραπεία είναι η αλλαγή στον τρόπο ζωής για όλα εκείνα τα παιδιά με αυξημένη χοληστερίνη. Η αλλαγή αυτή περιλαμβάνει τα εξής:

  • Διατροφή χαμηλή σε λιπαρά και δη κορεσμένα και χοληστερόλη
  • Αύξηση της φυσικής δραστηριότητας
  • Περιορισμού του χρόνου μπροστά στην οθόνη

Πιο συγκεκριμένα ξεκινούμε πάντοτε από τον περιορισμό στην πρόσληψη των λεγόμενων «εξευγενισμένων υδατανθράκων», όπως το λευκο αλεύρι και ό,τι φτιάχνεται με αυτό, τα λευκά ζυμαρικά, το άσπρο ρύζι, τα σνακ ρυζιού και βέβαια πολλά από τα σνακ εκείνα που αρκετοί γονείς αγαπούν να δίνουν στα παιδιά τους, όπως μπισκότα, κρουασάν, donuts, πίτσες, βάφλες, κάποια επιδόρπια γιαουρτιού, γλυκά, χαμπουργκερ και hot dogs. Η υπέρεμετρη κατανάλωση των εξευγενισμένων υδατανθράκων συνηθέστερα έχει ως αποτέλεσμα την αυξηση των τριγλυκεριδίων.

Ο έλεγχος και περιορισμός των προσλαμβανόμενων θερμίδων γενικότερα είναι το επόμενο στάδιο, ιδιαιτέρως στα παχύσαρκα ή υπέρβαρα παιδιά. Στις περιπτώσεις αυτές συχνά συστήνεται και η παρέμβαση διατροφολόγου ειδικευμένου στα παιδιά.

Τέλος, στη φαρέτρα υπάρχει πάντα και η ειδική φαρμακετική αγωγή, ιδίως όταν η δυσλιπιδαιμία επιμένει και αφού έχουν προσμετρηθεί όλοι οι ενδεχόμενοι παράγοντες κινδύνου από το οικογενειακό και ατομικό ιστορικό. Ειδική φαρμακευτική αγωγή πριν την ηλικία των 9 ετών σπάνια χορηγείται, ενώ μετά τα 10 έτη γίνεται μεν αλλά υπό την καθοδήγηση και παρακολούθηση ειδικού και πάλι με φειδώ, αν και μόνο αν οι τιμές τις LDL είναι ≥250mg/dl ή των τριγλυκεριδίων ≥500mg/dl.

Διαβάστε επίσης

Τι θα συμβεί εάν μια δυσλιπιδαιμία παραμείνει αδιάγνωστη

Η αυξημένη χοληστερίνη, όπως έχει ήδη αναφερθεί, αποτελεί αναμφίβολα έναν παράγοντα κινδύνου για το καρδιαγγειακό σύστημα. Σύμφωνα πάντα με τη βιβλιογραφία η έγκαιρη διόρθωση μιας δυσλιπιδαιμίας, είτε αυτή προκύπει από το ίδιο το γονιδίωμα, είτε από διατροφικά σφάλματα και παχυσαρκία, καθυστερεί τη δημιουργία αλλά και την εξέλιξη των αθηρωματικών βλάβών στα αγγεία. Δεδομένου λοιπόν ότι η παρουσία αθηρωμάτωσης ακόμα και στους νεαρούς ενήλικες, πόσο μάλλον από την παιδική ηλικία μειώνει σημαντικά το προσδόκιμο επιβίωσης και αυξάνει την πιθανότητα για καρδιαγγειακά συμβάματα, όπως έμφραγμα και αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, κατανοεί κανείς πως η άμεση παρέμβαση είναι ζωτικής σημασίας.

Κλείνοντας να τονίσουμε για άλλη μία φορά ότι οι σωστές διατροφικές συνήθειες που αποκτά το παιδί μας από τους πρώτους κιόλας μήνες ζωής μέχρι και την ηλικία των 2 ετών είναι το βασικό συστατικό για μια καλή υγεία και το αντίστροφο.

Δέσποινα Δ. Ξιούφη

Παιδίατρος

Υπ. Διδάκτωρ Παιδοκαρδιολογίας
Επιστημονικός συνεργάτης Δ’ Παιδιατρικής Κλινικής, ΓΝΘ «ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ»
Μετεκπαιδευθείσα στην Ιατρική Έρευνα
Μετεκπαιδευθείσα στη Διατροφή βρεφών & παιδιών
Ιδιωτικό Ιατρείο Παιδιατρικής
Αρναία Χαλκιδική
Τ 2372110222 

Κ 6945454527
F 2372110223

E despinaxioufi@gmail.com

Βιβλιογραφία

  1. Ritchie S, Murphy E, Ice C, et al. Universal versus targeted blood cholesterol screening among youth: the CARDIAC project. 2010;126(2):260-265.
  2. Kavey RW, Simons-Morton DG, de Jesus JM, ed. Expert Panel on Integrated Guidelines for Cardiovascular Health and Risk Reduction in Children and Adolescents: Summary Report. 2011;128(Suppl 5):S213-256.
  3. Hopkins PN, Toth PP, Ballantyne CM, Rader DJ. Familial hypercholesterolemias: prevalence, genetics, diagnosis, and screening recommendations from the National Lipid Association Expert Panel on Familial Hypercholesterolemia. J Clin Lipidol. 2011;5(3 suppl):S9-S17.
  4. Freedman DS, Mei Z, Srinivasan SR, Bereson GS, Dietz WH. Cardiovascular risk factors and excess adiposity among overweight children and adolescents: the Bogalusa Heart Study. J Pediatr. 2007;150(1):12-17.
Tags: