Νέα σχολική χρονιά: Πώς μπορώ να υποστηρίξω το παιδί μου να κάνει μια “καλή αρχή”;

Παραδοσιακά, η αρχή της νέας χρονιάς αποτελεί ένα νέο «αναπτυξιακό» ξεκίνημα για τα παιδιά μας και, όπως κάθε «μεγάλωμα», έτσι και αυτό της μεγαλύτερης τάξης, συνοδεύεται από νέες ευθύνες. Κάθε Σεπτέμβρη, οι μαθητές όλων των ηλικιών έχουν να αντιμετωπίσουν αυξημένες υποχρεώσεις και πιο απαιτητικά καθήκοντα. Κατανοώντας τη λαϊκή σοφία που θέλει «την αρχή να είναι το ήμισυ του παντός», αντιλαμβανόμαστε πως όσο πιο καλά οργανωμένους βρει τους μαθητές η νέα χρονιά, τόσο πιο εύκολα και αποτελεσματικά θα ανταποκριθούν στις καινούριες απαιτήσεις.

 

Γιατί η έννοια της οργάνωσης απασχολεί τόσο πολύ τους μαθητές;

 

Η έννοια της οργάνωσης χρησιμοποιείται ως κεντρική έννοια για να περιγράψει μία ομάδα δεξιοτήτων που στις γνωσιακές επιστήμες αποκαλούνται «εκτελεστικές λειτουργίες». Οι εκτελεστικές λειτουργίες είναι ένα σύνολο απλών και σύνθετων λειτουργιών του εγκεφάλου που τις χρησιμοποιούμε για να θέσουμε στόχους και να τους πετύχουμε. Οι στόχοι αυτοί άλλοτε είναι απλοί, σύνθετοι ή ακόμα και περίπλοκοι. Πιο συγκεκριμένα, οι εκτελεστικές λειτουργίες είναι σε ισχύ όταν ένας μαθητής πρέπει να κοιτάξει το πρόγραμμα για να βάλει τα βιβλία που χρειάζεται να έχει μαζί του την επόμενη ημέρα, όταν τακτοποιεί το δωμάτιό του και βάζει όλα τα πράγματα στη θέση τους ή όταν κάνει το σχεδιάγραμμα για να γράψει ένα μικρό κείμενο (έκθεση).

 

Πολλές έρευνες συμφωνούν πως οι εκτελεστικές λειτουργίες είναι άμεσα συνδεδεμένες με τη σχολική επιτυχία, χωρίς να σημαίνει πως το σχολείο και η κοινωνικές απαιτήσεις σέβονται πάντα τα αναπτυξιακά στάδια των παιδιών. Για παράδειγμα, η ικανότητα της διαχείρισης του χρόνου κατακτάται δύσκολα και ωριμάζει περισσότερο κατά την εφηβεία, ίσως και κατά τα πρώτα χρόνια της ενηλικίωσης, στοιχείο το οποίο πρέπει να έχουμε στον νου μας όταν ζητάμε από τα παιδιά να αξιοποιήσουν δεξιότητες που σχετίζονται με τη διαχείριση του χρόνου.

 

Οι πιο συνηθισμένες δυσκολίες των παιδιών στο ευρύτερο πλαίσιο της οργάνωσης αφορούν:

 

· Στην οργάνωση στρατηγικών και εργαλείων για τη διαχείριση των υποχρεώσεών τους. Για παράδειγμα, όταν ένα μαθητής πρέπει να προετοιμαστεί για ένα τεστ, δεν μπορεί να σκεφτεί πως αυτή η «δουλειά» δεν μπορεί να γίνει το προηγούμενο απόγευμα. Ακόμα και όταν τον αφήσουμε «να μάθει από το λάθος του», δεν μπορεί την επόμενη φορά να επιμερίσει τη δουλειά και να οργανώσει ένα πρόγραμμα για να διευκολυνθεί στη μελέτη.

 

· Στην ανάκληση σημαντικών πληροφοριών. Πολύ συχνά τα παιδιά ξεχνούν σημαντικές πληροφορίες και οδηγίες σχετικά με τις σχολικές τους εργασίες ή ξεχνούν τα βιβλία και τα πράγματά τους.

 

· Στη διαχείριση του χρόνου. Τα περισσότερα παιδιά δεν καταφέρνουν να ολοκληρώσουν έγκαιρα τη μελέτη τους, να ετοιμάσουν τα πράγματά στην ώρα τους και να φτάσουν στη δραστηριότητά τους χωρίς καθυστέρηση.

 

Προσοχή, τέτοια φαινόμενα δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως αδιαφορία των μαθητών για τη μελέτη τους, ούτε ως απαξίωση των συμβουλών μας και του ρόλου μας. Είναι πολύ πιθανό να μην μπορούν να ΟΡΓΑΝΩΣΟΥΝ τις απαιτούμενες ενέργειες για να τα καταφέρουν.

 

Τι μπορούμε να κάνουμε για να βοηθήσουμε τους μαθητές να κάνουν μια «καλύτερη» αρχή;

 

Αρχικά, χρειάζεται να αφουγκραστούμε τις δυσκολίες τους. Δεν υπάρχει μία λίστα οδηγιών που να ισχύει στον ίδιο βαθμό για όλα τα παιδιά. Βέβαια, ακολουθώντας συστηματικά μία σειρά «καλών πρακτικών» μπορούμε να υποστηρίξουμε τους μαθητές πιο αποτελεσματικά:

  • Οργανώνουμε έναν σταθερό χώρο μελέτης. Φροντίζουμε να υπάρχουν μόνο τα απαραίτητα (μολύβια, στυλό, τετράδια, βιβλία κλπ.).
  • Ξεκαθαρίζουμε πολύ συχνά τα χρήσιμα από τα άχρηστα αντικείμενα του χώρου μελέτης και του δωματίου των παιδιών.
  • Φτιάχνουμε ένα πρόγραμμα σχολικών και εξωσχολικών δραστηριοτήτων ώστε να μπορούν τα παιδιά να έχουν «μία εικόνα» της ημέρας τους.
  • Σταδιακά εισάγουμε την έννοια της ατζέντας. Χρειάζεται να έχει μία απλή μορφή και να είναι λειτουργική.
  • Χρησιμοποιούμε ένα ρολόι ή κάποιο χρονόμετρο προκειμένου να θέσουμε όρια και να βοηθήσουμε τα παιδιά να αποκτήσουν την αίσθηση του χρόνου.
  • Μιλάμε συχνά με τα παιδιά, ακούμε τις δυσκολίες τους και τη γενικότερη αίσθηση μέσα στην ημέρα προκειμένου να προσαρμόσουμε ανάλογα τις υποχρεώσεις τους.
  • Εμπλέκουμε τα παιδιά στη διαδικασία αναγνώρισης και αντιμετώπισης της δυσκολίας τους στον μέγιστο δυνατό βαθμό.
  • Συζητάμε μαζί τους για την αποτελεσματικότητα των πρακτικών που χρησιμοποιούμε και της υποστήριξης που προσφέρουμε.

Καταλήγοντας, χρειάζεται να τονίσουμε πως οι δεξιότητες οργάνωσης εξελίσσονται και ωριμάζουν καθ’ όλη τη διάρκεια της ανάπτυξης. Πρέπει να κρατάμε στο μυαλό μας πως ακόμα και πολλοί ενήλικες δυσκολευόμαστε σε πολλές δεξιότητες οργάνωσης – όλοι γνωρίζουμε κάποιον ξεχασιάρη ή κάποιον που δεν είναι ποτέ στην ώρα του. Δεν χρειάζεται λοιπόν να είμαστε υπερβολικά απαιτητικοί και αυστηροί. Τέλος, θα πρέπει να θυμόμαστε πως ο εγκέφαλος του κάθε παιδιού είναι μοναδικός, όπως και το κάθε παιδί.

 

Άλλωστε, ο κόσμος εξελίσσεται διότι κάποιοι άνθρωποι υπήρξαν διαφορετικοί…

 

Μαρία Κοκκινιώτη

Εκπαιδευτικός – Ειδική Παιδαγωγός

Mindset: Fulfill the Potential

Υποστήριξη Μαθητών και Γονέων

www.mindset.edu.gr

Περισσότερα άρθρα