Σταθερότητα & Συνέπεια: Γιατί είναι σημαντικές στην ανατροφή των παιδιών;

Σταθερότητα & Συνέπεια: Γιατί είναι σημαντικές στην ανατροφή των παιδιών;

Ας υποθέσουμε πως ένα μικρό παιδί αρχίζει να μαθαίνει απλές μαθηματικές πράξεις. Στην αρχή, η πρόσθεση και η αφαίρεση μπορεί να μοιάζουν έννοιες από άλλον πλανήτη, αλλά σιγά σιγά το παιδί αρχίζει να καταλαβαίνει πως δύο συν δύο μας κάνουν τέσσερα και συνεχίζει να χτίζει πάνω σε αυτήν τη γνώση. Τι θα γινόταν όμως αν δύο και δύο δεν έκαναν πάντα τέσσερα; Πώς θα μπορούσε να μάθει πρόσθεση το παιδί αν οι κανόνες άλλαζαν συνέχεια; Γνωρίζει τι είναι η σταθερότητα; Τι αντίκτυπο θα είχε αυτή η έλλειψη σταθερότητας τόσο στη μάθηση όσο και στον τρόπο που θα αντιλαμβανόταν τον κόσμο μιας και δεν θα μπορούσε ποτέ να προβλέψει με ακρίβεια το αποτέλεσμα;

Σταθερότητα: Η σημασία της

Οι άνθρωποι μπορεί να φοβόμαστε πολλά πράγματα, αλλά το άγνωστο ίσως κατέχει μια από τις κορυφαίες θέσεις στη λίστα για τους περισσότερους από εμάς. Για τα παιδιά ο φόβος του αγνώστου περιλαμβάνει τα πάντα, από ένα ύποπτο νέο λαχανικό που θα φτάσει στο πιάτο τους, στις τεράστιες αλλαγές που θα βρεθούν στο δρόμο τους καθώς θα μεγαλώνουν και θα έρχονται σε επαφή με νέες εμπειρίες. Για να καταφέρουν τα παιδιά να χειριστούν καλύτερα τις αλλαγές έχουν ανάγκη να αισθάνονται πως μπορούν να ελέγξουν ως ένα βαθμό τη ζωή τους.

Η προβλεψιμότητα είναι θεμέλιος λίθος της κοινωνίας μας και όπως και στους μεγάλους, έτσι και στα παιδιά, η ασυνέπεια γεννά άγχος, ανασφάλεια, ενόχληση και εκνευρισμό.

Η σταθερότητα και η συνέπεια είναι βασικές προϋποθέσεις για να μάθουν τα παιδιά να προβλέπουν πράγματα. Μπορώ να προβλέψω πόσο ισούται το δύο συν δύο; Πώς θα αντιδράσει η μαμά αν αρχίσω να πετάω πράγματα; Τι θα συμβεί αν δεν κάνω τα καθήκοντά μου;

Γιατί είναι σημαντική η συνέπεια & η σταθερότητα;

Για τα παιδιά η συνέπεια είναι βασικό εργαλείο μάθησης. Όταν κάτι λειτουργεί με συνέπεια, μπορούν να το επαναλάβουν και να το ενσωματώσουν μέσα τους μέχρι να γίνει κομμάτι τους. Όπως τα παιδιά πρέπει να είναι σε θέση να προβλέψουν ότι δύο και δύο μας κάνουν τέσσερα, έτσι θα πρέπει να είναι σε θέση να προβλέψουν τι ώρα θα πάνε στο κρεβάτι τους, τι έχουν να αντιμετωπίσουν όταν δεν φέρονται σωστά και τι πρόκειται να συμβεί αν δεν είναι εντάξει στις υποχρεώσεις τους.

Η δική μας πρόταση για μια αποτελεσματική και θετική διαπαιδαγώγηση. Πατήστε την εικόνα για να κάνετε το βιβλίο δικό σας.

Η συνέπεια και η σταθερότητα, δίνουν στα παιδιά την αίσθηση της ασφάλειας.

Μαθαίνουν ότι μπορούν να βασιστούν στους γονείς τους και να τους έχουν εμπιστοσύνη προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες τους. Έτσι, βιώνουν λιγότερο άγχος και γίνονται περισσότερο υπεύθυνα γιατί γνωρίζουν τι περιμένουν οι γονείς από αυτά.

Τα παιδιά που μεγαλώνουν με συνεπείς κανόνες και προβλέψιμες συνέπειες είναι λιγότερο πιθανό να ξεπερνούν τα όρια και να δοκιμάζουν τους γονείς με αρνητικές συμπεριφορές. Μαθαίνουν γρήγορα πως το «όχι» σημαίνει «όχι», έχουν λιγότερες εκρήξεις θυμού και συνεργάζονται πιο εύκολα.

Η σταθερή διαπαιδαγώγηση έχει ένα ακόμα σημαντικό πλεονέκτημα. Βοηθάει τα παιδιά να αναλαμβάνουν την ευθύνη των δικών τους δραστηριοτήτων. Με την πάροδο του χρόνου μαθαίνουν να βουρτσίζουν τα δόντια τους, να συμμαζεύουν το δωμάτιό τους, να κάνουν τα καθήκοντά τους κ.α. , χωρίς συνεχείς υπενθυμίσεις.

Τα παιδιά λατρεύουν να είναι υπεύθυνα για τον εαυτό τους και αυτή η αίσθηση αυξάνει την αυτοπεποίθησή τους.

Από την άλλη πλευρά, όταν τα παιδιά μεγαλώνουν σε ένα περιβάλλον ασυνέπειας μαθαίνουν να ζουν στο άγχος και στο χάος. Μαθαίνουν πως ο κόσμος δεν είναι προβλέψιμος και λειτουργούν σε σύγχυση μιας και δεν μπορούν να εκτιμήσουν τις αντιδράσεις των ενηλίκων. Πρέπει καθημερινά να «μαντεύουν» ποιες συμπεριφορές είναι κατάλληλες και αποδεκτές. Ως αποτέλεσμα, κάποια παιδιά μπορεί να γίνουν εχθρικά και επιθετικά, ενώ άλλα μπορεί να γίνουν συγκαταβατικά και παθητικά. Όλα όμως μαθαίνουν να αντιμετωπίζουν το απρόβλεπτο, το οποίο και πάλι δημιουργεί άγχος.

Τι επιφέρουν οι αλλαγές στην σταθερότητα

Τα παιδιά κάθε ηλικίας έχουν ανάγκη από σταθερότητα. Όταν αυτή διαταράσσεται από διάφορους παράγοντες, όπως π.χ. η γέννηση ενός μωρού, μία μετακόμιση, τον αποχωρισμό ενός γονιού ή αγαπημένου προσώπου εξαιτίας διαζυγίου ή θανάτου ή και η απώλεια ενός κατοικίδιου, υπάρχουν πάντα επιπτώσεις στην συμπεριφορά τους.

Οι εμφανείς επιπτώσεις μπορεί π.χ. να είναι:

  • Η εξιστόρηση γεγονότων που δεν είναι πραγματικά (η παραποίηση δηλαδή της πραγματικότητας) στους φίλες και φίλους του.
  • Άγχος που μπορεί να εκδηλώνεται με το δάγκωμα των χειλιών ή των ρούχων, ή βάζοντας το δάχτυλο στο στόμα, ή απλώς με πολύ κλάμα.
  • Θυμός που μπορεί να εκδηλωθεί με την βίαιη συμπεριφορά απέναντι σε άλλα παιδιά (π.χ. δάγκωμα).
  • Γενικά η επιστροφή σε συνήθειες που είχαν σε μικρότερη ηλικία (πιπίλα, νυχτερινή ενούρηση)
  • Τέτοιες αλλαγές θεωρούνται από τους ειδικούς φυσιολογικές και όχι ανησυχητικές, χωρίς αυτό όμως να σημαίνει ότι δεν χρειάζονται ειδική αντιμετώπιση.

Εάν ένα παιδί πηγαίνει σε παιδικό σταθμό ή στο σχολείο, σίγουρα θα μπορέσουν οι γονείς ή κηδεμόνες του να πάρουν πολλές πληροφορίες για την όποια αλλαγή της συμπεριφοράς του από την δασκάλα του έτσι ώστε να έχουν μία πλήρη εικόνα.

Αυτές οι αλλαγές αποτελούν ενδείξεις για την ανάγκη παρέμβασης των γονέων ή κηδεμόνων, που θα κληθούν να δημιουργήσουν τις προϋποθέσεις για να αισθανθεί το παιδί τους ελεύθερο να εκφραστεί, δίνοντάς του ευκαιρίες για να το κάνει αυτό. Εάν οι ίδιοι οι γονείς ή κηδεμόνες δυσκολεύονται ή αποφεύγουν να συζητήσουν κάποια θέματα, θα οδηγήσουν το παιδί τους στο να κλειστεί στον εαυτό του.

Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς για μεγαλύτερη σταθερότητα;

Αρχικά οι γονείς είναι σημαντικό να συμφωνήσουν μεταξύ τους ποιες αξίες είναι σημαντικές για την οικογένειά τους και να διαμορφώσουν τους ανάλογους κανόνες. Οι κανόνες είναι καλό να διαμορφώνονται ανάλογα με την ηλικία των παιδιών έτσι ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν. Για αρχή, μπορούν να επιλεγούν τρεις ή τέσσερις και να αυξάνουν καθώς τα παιδιά ωριμάζουν. Σε κάθε περίπτωση, οι γονείς θα πρέπει να επιλέξουν κανόνες και συνέπειες που είναι έτοιμοι και μπορούν να επιβάλουν. Όταν αφήνουν κάποια πράγματα να ξεγλιστρούν ή να μην τηρούνται, δίνουν κίνητρο στα παιδιά να δοκιμάζουν τα όρια και τους γονείς.

Διαβάστε επίσης

Στη συνέχεια, πρέπει να εξηγήσουν στα παιδιά τους κανόνες με σαφήνεια. Τα παιδιά χρειάζονται σταθερά όρια για να νιώσουν ασφάλεια και ανταποκρίνονται καλύτερα στους κανόνες όταν τους κατανοούν και αντιλαμβάνονται τη σημασία τους. Μπορεί να φανεί χρήσιμο αν ζητήσουν από το παιδί να επαναλάβει αυτό που κατάλαβε ή μεγαλώνοντας να συμμετέχει και να συμβάλλει το ίδιο στη διαμόρφωσή τους.

Είναι επίσης σημαντικό τα παιδιά να εισπράττουν τη συνέπεια των γονιών και για τις θετικές τους συμπεριφορές. Με αυτό τον τρόπο διδάσκονται τι είναι αυτό που ευχαριστεί τους γονείς και παράλληλα ενισχύονται οι κατάλληλες συμπεριφορές.

Από τη στιγμή που μία απώλεια/αποχωρισμός/μετακόμιση είναι ήδη μια τεράστια αλλαγή στην ζωή ενός παιδιού συνιστάται από τους ειδικούς να αποφευχθεί όσο είναι δυνατόν κάθε άλλη αλλαγή στο πρόγραμμα και στην ρουτίνα του παιδιού. Εάν π.χ. πηγαίνει παιδικό σταθμό, θα είναι καλό να συνεχίσει, έτσι ώστε να μην υπάρχει και σε αυτό το σημαντικό επίπεδο κάποια αλλαγή.

Άλλες αλλαγές που μπορεί να ήταν στο πρόγραμμα καλό θα ήταν να προγραμματιστούν για αργότερα – δεν είναι το ιδανικό διάστημα να σταματήσετε την πιπίλα ή την πάνα ή να αλλάξετε σχολείο.

Όσο περισσότερες αλλαγές συνυπάρξουν με ένα δυσάρεστο γεγονός, τόσο πιο δύσκολο είναι για ένα παιδί να επεξεργαστεί το γεγονός καθ΄ αυτό αλλά και τις  πρόσθετες αλλαγές.

Όσο πιο σταθερό είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζει το παιδί σας, τόσο πιο ασφαλές θα νιώθει. Επομένως, η τάξη και οι τελετουργίες αποτελούν σημαντικές προϋποθέσεις για καλύτερη συγκέντρωση:

Διαβάστε επίσης

Δημιουργείστε ένα κλίμα σταθερότητας. Τελετουργικές συνήθειες, όπως το πρόγευμα για όλη την οικογένεια τις Κυριακές, ή το διάβασμα κάποιου βιβλίου πριν από τον ύπνο, αποτελούν μια συναισθηματική άγκυρα ακόμη και σε περιόδους ανασφάλειας.

Μια καθαρά δομημένη μέρα δίνει στο παιδί σας έναν σημαντικό προσανατολισμό.

Αν γνωρίζει τις εργασίες και τις υποχρεώσεις του, θα τις εκτελέσει πιο εύκολα- όταν, για παράδειγμα, οι σχολικές εργασίες στο σπίτι γίνονται πάντα σε μια συγκεκριμένη ώρα. Έτσι αποφεύγονται οι εκνευριστικές συζητήσεις επειδή το παιδί καθυστερεί και χαζεύει. Αλλά και η προσπάθεια να ξυπνάτε διαρκώς το ενδιαφέρον του παιδιού για δουλειά μειώνεται, όταν το παιδί έχει συνηθίσει να κάνει τις εργασίες του στον καθορισμένο χώρο και χρόνο. Τα τελευταία πρέπει να προσαρμόζονται στον ημερήσιο ρυθμό του παιδιού- δεν έχουν όλα τα παιδιά τους ίδιους ρυθμούς όπως συμβαίνει άλλωστε και με τους μεγάλους. Προσπαθήστε να διαπιστώσετε μαζί με το παιδί σας πότε λειτουργεί καλύτερα και πότε μπορεί ν’ απορροφήσει ευκολότερα πληροφορίες.

Τα σταθερά πρόσωπα αναφοράς είναι σημαντικά. Δεν πρέπει ν’ αφήνετε το παιδί με διαφορετικά πρόσωπα κάθε φορά, ακόμη και αν πρόκειται για την νταντά.

Φροντίστε να έχει φίλους το παιδί σας. Αν δυσκολεύεται να κάνει μόνο του επαφές, μπορείτε να βοηθήσετε ν’ αλλάξει η κατάσταση οργανώνοντας πάρτι γενεθλίων και άλλες δραστηριότητες, όπως γιορταστικά προγράμματα ή έναν αθλητικό όμιλο.

Ένα κατοικίδιο ζωάκι μπορεί να γίνει ο βασικός φίλος του παιδιού και συγχρόνως να το βοηθήσει να αναλάβει την ευθύνη κάποιου. Τα ζώα χρειάζονται σταθερή φροντίδα και απαιτούν προσοχή και αγάπη.

Τέλος, οι γονείς δεν θα πρέπει να ξεχνούν πως το κάθε παιδί έχει το δικό του μοναδικό ταπεραμέντο. Μερικά παιδιά καθοδηγούνται εύκολα, ενώ κάποια άλλα μπορεί να είναι κάπως επίμονα και πεισματάρικα. Αυτό σημαίνει πως η προσέγγισή των γονιών θα πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα.

Διαβάστε επίσης

Όσο μεγάλη υπομονή, προσπάθεια, αποφασιστικότητα και αν χρειάζεται από τους γονείς η εφαρμογή της σταθερότητας και της συνέπειας στην ανατροφή των παιδιών τους, όταν θα τα βλέπουν να μεγαλώνουν με ασφάλεια, υπευθυνότητα και αυτοπεποίθηση, στο τέλος αυτό που θα πουν είναι πως τελικά άξιζε τον κόπο!

Ιδρυτικό Μέλος allaboutparents.gr | Positive Parenting
Ψυχολόγος ΑΠΘ, MSc
Ειδικευμένη στην Ψυχοθεραπεία Gestalt
PgD Παιδοψυχολογία Παιδιού & Εφήβου 
 Τηλ: 6942217440, Ευρυτανίας 13, Αμπελόκηποι
 email: maria.giannopulu@gmail.com