Πότε χρειάζεται το παιδί μου να δει παιδοψυχολόγο;

Η έννοια του να επισκεφθεί ένα παιδί παιδοψυχολόγο είναι αρκετά θολή στο κοινό τη σημερινή εποχή, ειδικά στην Ελλάδα. Όλες οι έννοιες είναι ταυτισμένες και οι άνθρωποι χαώνονται στην προσπάθειά τους να αναζητήσουν βοήθεια για οποιοδήποτε ζήτημα που αντιμετωπίζουν. Όταν πρόκειται για παιδιά, οι γονείς δυσκολεύονται πάρα πολύ να αποδεχτούν πως χρειάζεται να απευθυνθούν σε έναν ειδικό.

Τα παιδιά δεν έρχονται με... οδηγίες χρήσης και κάποιες φορές χρειαζόμαστε βοήθεια για να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά, μικρά ή μεγαλύτερα προβλήματα.

Το ερώτημα αυτό είναι πιθανό να έχει περάσει από το μυαλό όλων των γονιών κάποια στιγμή, με σοβαρή ή λιγότερο σοβαρή αφορμή. Και είναι φυσιολογικό. Η μητρότητα δεν έρχεται με «οδηγίες χρήσης» και συχνά ανησυχείς, προβληματίζεσαι, αναρωτιέσαι, φοβάσαι για το πλασματάκι σου (ανεξάρτητα από την ηλικία του). Έτσι, έρχονται στιγμές που κάνεις (συνειδητά ή ασυνείδητα) στον εαυτό σου τις «δύσκολες» ερωτήσεις. Μια από αυτές, που μπορεί να προκύψει σε όλες τις φάσεις ανάπτυξης. Από την βρεφική και νηπιακή, μέχρι την παιδική και εφηβική ηλικία, είναι το εάν χρειάζεται να απευθυνθείς σε παιδοψυχολόγο.

Διαβάστε επίσης

Εκτός όμως από τους ενήλικες τόσο τα παιδιά όσο και οι έφηβοι δικαιούνται να αντιμετωπίζουν δυσκολίες και οι γονείς θα πρέπει να είναι σε θέση να αναγνωρίσουν σημάδια που να καταδεικνύουν ένα πιθανό πρόβλημα και όχι να το προσπερνούν αποδίδοντάς το σε τυχόν παραξενιά της ηλικίας, που όπως εμφανίστηκε με την ίδια ευκολία θα εξαφανιστεί.

Ποια είναι τα σημάδια για την επίσκεψη στον παιδοψυχολόγο;

Είναι πάρα πολύ σημαντικό λοιπόν να παρατηρούμε διαρκώς το παιδί και τη συμπεριφορά του και να προσπαθούμε να εντοπίζουμε πότε κάτι ξεκινά ώστε να έχουμε ένα σημείο αναφοράς. Πολύ συχνά οι γονείς δε συνδέουν τα γεγονότα μεταξύ τους και αποδίδουν στο παιδί παράξενες συμπεριφορές, χωρίς καμία εξήγηση. Η εξήγηση πολλές φορές μπορεί να είναι αρκετά απλή, όπως η ζήλεια για τον ερχομό ενός νέου παιδιού.

Το μικρό παιδί ή ο έφηβος και οι γονείς χρειάζεται να απευθυνθούν σε ειδικό όταν:

  • Οι γονείς έχουν απορίες ή διαφωνίες σχετικά με την διαπαιδαγώγησή του
  • Η οικογένεια έχει βιώσει μια δοκιμασία, όπως χωρισμό, ασθένεια, θάνατο κλπ. Αυτά τα γεγονότα έχουν επιπτώσεις στη ζωή του παιδιού και πολλές φορές η προληπτική επίσκεψη στον ειδικό αποτρέπει τυχόν μελλοντικούς κινδύνους
  • Το παιδί αντιμετωπίζει πρόβλημα στην εξέλιξή του και πρέπει να γίνει αξιολόγηση της νοημοσύνης και των ικανοτήτων του
  • Σχολική άρνηση και απότομη κάμψη στις σχολικές επιδόσεις
  • Κακές σχέσεις με συνομηλίκους
  • Αντικοινωνικότητα
  • Απότομη αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες (αρχίζει να τρώει βουλιμικά ή, αντίθετα, παρουσιάζει ανορεξία)
  • Δυσκολίες στον ύπνο (υπνηλία ή εφιάλτες ή αϋπνία)
  • Κλείνεται στον εαυτό του
  • Φοβίες
  • Άγχος
  • Ευερεθιστότητα
  • Επιθετικότητα
  • Ανυπακοή, δυσκολία οριοθέτησης
  • Χαμηλή αυτοεκτίμηση
  • Κατάθλιψη
  • Μιλά για θάνατο
  • Παίρνει ναρκωτικά ή άλλες ουσίες (π.χ. πίνει συστηματικά)
  • Λέει ψέματα και γίνεται μυστικοπαθές
  • Αυτοτραυματίζεται ή τραυματίζει κάποιον άλλο
  • Εκδηλώνει τάσεις φυγής
  • Παραβατική συμπεριφορά (κλοπές, βανδαλισμοί κ.λπ.)
  • Φέρεται με ιδιαίτερα έντονη ανυπακοή στο σπίτι ή στο σχολείο

Παρουσιάζει μαθησιακές δυσκολίες, υπερκινητικότητα, διάσπαση στην προσοχή, τραυλισμό, ενούρηση μετά τα 5 χρόνια κ.α.

Τι θα γίνει στην συνεδρία με τον παιδοψυχολόγο;

Για τον παιδοψυχολόγο κάθε παιδί είναι μια ξεχωριστή οντότητα. Έτσι, κάθε φορά καλείται να απαντήσει σε διάφορα ερωτήματα όπως: ποια είναι η αιτία για την οποία το συγκεκριμένο παιδί λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο, πώς έφτασε σε αυτό το σημείο, σε ποιον από την οικογένεια μπορεί να υπολογίζει για την βελτίωση της κατάστασης του παιδιού κ.λπ.

Διαβάστε επίσης

Μερικές φορές στις δυσκολίες προστίθεται και η άρνηση του ίδιου του παιδιού, αλλά τις περισσότερες φορές τόσο το μικρό παιδί όσο και ο έφηβος είναι πολλοί συνεργάσιμοι. Συνήθως αισθάνονται εμπιστοσύνη και μιλούν ανοιχτά στον παιδοψυχολόγο.

Ο παιδοψυχολόγος επιθυμεί γενικά να συναντήσει και τους δυο γονείς και το παιδί. Καθένας εκφράζει τους λόγους που ζητάει βοήθεια, εξηγεί πώς βλέπει από την πλευρά του το πρόβλημα και συνθέτει την ιστορία του ατόμου και της οικογένειας.

Το απλό γεγονός ότι μιλούν σε έναn τρίτο, που είναι ειδικός, ακόμη και αν δεν ήταν πολύ θετικοί ο ένας απέναντι στον άλλον, τους επιτρέπει όχι μόνο να εκφραστούν αλλά και να διαλύσουν τυχόν παρεξηγήσεις που τους χώριζαν. Στη συνέχεια αυτών των πρώτων συναντήσεων (γενικά μιας ή δυο), ο παιδοψυχολόγος προτείνει να συναντήσει το μικρό παιδί ή τον έφηβο.

Με τη χρήση λοιπόν θεραπευτικών τεχνικών, λαμβάνοντας υπόψη φυσικά την αναπτυξιακή ηλικία και την ετοιμότητα του παιδιού, όπως παιγνιοθεραπεία, ζωγραφική, συζήτηση αλλά και τεχνικές, σε μεγαλύτερα παιδιά και εφήβους που εφαρμόζονται στις θεραπείες ενηλίκων, γίνεται προσπάθεια από την πλευρά του θεραπευτή να απελευθερώσει τον ψυχικό κόσμο των παιδιών.

Διαβάστε επίσης

Δημιουργώντας ένα ασφαλές και σταθερό για αυτά περιβάλλον όπου θα εκφράσουν τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες τους και με κατανόηση και σεβασμό στην προσωπικότητα του παιδιού και του εφήβου, θα επιχειρηθεί η όσο το δυνατό πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση τους από την πλευρά του θεραπευτή, έχοντας ως συνοδοιπόρο σε αυτή την εύθραυστη συνεργατική διαδικασία εκτός από το ίδιο το παιδί ή τον έφηβο και τους ίδιους τους γονείς.

Μερικές φορές, για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος αρκεί να διαφοροποιήσουν τη στάση τους οι ίδιοι οι γονείς και να ακολουθήσουν στο εξής ένα νέο πρότυπο συμπεριφοράς προς το παιδί. Το πρότυπο αυτό μπορεί να τους το υποδείξει ο παιδοψυχολόγος, ο οποίος και θα τους καθοδηγήσει κατά την εφαρμογή του.

Στόχος του παιδοψυχολόγου σε αυτές τις περιπτώσεις είναι να βοηθηθούν οι γονείς, ώστε να μπορέσουν να βελτιώσουν, να αλλάξουν ή να διαπραγματευτούν εκ νέου αυτό που χρειάζεται, π.χ. τη στάση τους σε κάποιο θέμα, προκειμένου να βοηθήσουν το παιδί τους. Επισκεπτόμενοι τον ειδικό, έχουν κάνει ήδη ένα τεράστιο βήμα. Σε άλλες περιπτώσεις ίσως χρειάζεται για κάποιο διάστημα ψυχοθεραπευτική αντιμετώπιση του παιδιού ή και συμμετοχή επιστημόνων άλλων ειδικοτήτων.

Ποια είναι η διαφορά παιδοψυχιάτρου και παιδοψυχολόγου;

Αρχικά ο παιδοψυχίατρος όπως το λέει και ο ίδιος ο όρος είναι ένας γιατρός. Από την άλλη πλευρά ο ψυχολόγος δεν είναι γιατρός και δεν μπορεί να γράφει φάρμακα. Ο παιδοψυχολόγος ασχολείται κυρίως με ήπια ψυχικά ζητήματα. Επιπλέον ο παιδοψυχίατρος ασχολείται με την οργανική βάση των ψυχικών διαταραχών ενώ ο παιδοψυχολόγος εστιάζει σε άλλες πλευρές των συμπτωμάτων αλλά και στις βαθύτερες αιτίες αυτών.

Η έννοια του ψυχολόγου-παιδοψυχολόγου είναι αρκετά παρεξηγημένη, ακόμα και στην εποχή μας, και συνυφασμένη με τα διογκωμένα προβλήματα που εμφανίζουν ενήλικες και παιδιά.

Ο ψυχολόγος ασχολείται με την μελέτη και την έρευνα της ανθρώπινης συμπεριφοράς και της ψυχικής οργάνωσης, από τη φυσιολογική μέχρι την παθολογική. Πιο συγκεκριμένα, με ειδικές δοκιμασίες αξιολογεί τις ικανότητες και τις τάσεις του ατόμου, και διερευνά τα προβλήματα του στο νοητικό και συναισθηματικό τομέα και στη συμπεριφορά. Σε εκείνους που τον επισκέπτονται παρέχει έπειτα από αξιολόγηση, συμβουλές, ανάλογα με το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν. Τέλος, με διάφορες μεθόδους θεραπείας αντιμετωπίζει τα ψυχολογικά προβλήματα που παρουσιάζουν ενήλικες και παιδιά.

Συζητήστε με τους εκπαιδευτικούς και τον γιατρό του παιδιού σας

Είναι επίσης χρήσιμο να μιλήσετε στους εκπαιδευτικούς ή νηπιαγωγούς που αλληλοεπιδρούν τακτικά με το παιδί σας. Προσέχει το παιδί σας στην τάξη και ολοκληρώνει τις εργασίες εγκαίρως; Ποια είναι η συμπεριφορά του στα διαλείμματα και με τους συνομηλίκους; Συγκεντρώστε όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για να καθορίσετε την καλύτερη πορεία δράσης.

Συζητήστε τις ανησυχίες σας με το γιατρό του παιδιού σας, ο οποίος μπορεί να προσφέρει μια άλλη οπτική, να εξετάσει το παιδί σας και να αποκλείσει οποιεσδήποτε ιατρικές καταστάσεις που θα μπορούσαν να έχουν κάποιο αποτέλεσμα. Ο γιατρός μπορεί επίσης να σας παραπέμψει σε έναν εξειδικευμένο παιδοψυχολόγο για τη βοήθεια που χρειάζεται το παιδί σας.

Βρίσκοντας τον σωστό παιδοψυχολόγο

Πώς βρίσκετε έναν εξειδικευμένο παιδοψυχολόγο που έχει εμπειρία με παιδιά και εφήβους; Παρ’ όλο που η εμπειρία και η εκπαίδευση είναι σημαντικές, είναι επίσης σημαντικό να βρείτε έναν παιδοψυχολόγο που το παιδί σας θα αισθάνεται άνετα να μιλάει. Αναζητήστε κάποιον που όχι μόνο έχει τη σωστή εμπειρία, αλλά και την καλύτερη προσέγγιση για να βοηθήσει το παιδί σας υπό τις παρούσες συνθήκες.

Διαβάστε επίσης

Ο γιατρός σας μπορεί να είναι μια καλή πηγή παραπομπής. Οι περισσότεροι γιατροί έχουν εργασιακές σχέσεις με ειδικούς ψυχικής υγείας, όπως ψυχολόγους ή οικογενειακούς θεραπευτές. Οι φίλοι, οι συνάδελφοι ή τα μέλη της οικογένειάς σας μπορούν επίσης να συστήσουν κάποιον.

Εξετάστε έναν αριθμό παραγόντων κατά την αναζήτηση του σωστού παιδοψυχολόγου για το παιδί σας. Ένα καλό πρώτο βήμα είναι να ρωτήσετε αν ο παιδοψυχολόγος είναι πρόθυμος να συναντηθεί μαζί σας για μια σύντομη συζήτηση ή να μιλήσει μαζί σας τηλεφωνικά προτού δεσμευθείτε για τακτικές επισκέψεις. Δεν είναι σε θέση όλοι οι παιδοψυχολόγοι να το κάνουν αυτό, λόγω των πολυάσχολων προγραμμάτων τους. Ορισμένοι παιδοψυχολόγοι χρεώνουν ένα ποσό για αυτόν τον τύπο υπηρεσίας. Άλλοι παιδοψυχολόγοι δεν χρεώνουν αυτή τη δωρεάν επίσκεψη.

Προετοιμασία για την πρώτη επίσκεψη σε παιδοψυχολόγο

Ίσως να ανησυχείτε ότι το παιδί σας θα αναστατωθεί, όταν του πείτε για μια επερχόμενη επίσκεψη σε έναν παιδοψυχολόγο. Αν και αυτό μπορεί να συμβεί μερικές φορές, είναι σημαντικό να είστε ειλικρινείς σχετικά με τη συνεδρία και γιατί το παιδί σας (ή η οικογένεια) χρειάζεται να πάει. Το πραγματικό ζήτημα, θα προκύψει κατά τη διάρκεια της συνεδρίας, αλλά είναι σημαντικό να προετοιμάσετε το παιδί σας για αυτό.

Εξηγήστε στα μικρά παιδιά ότι αυτός ο τύπος επίσκεψης στον παιδοψυχολόγο, δεν περιλαμβάνει σωματική εξέταση ή ενέσεις. Μπορεί επίσης να θέλετε να τονίσετε ότι αυτός ο τύπος γιατρού, μιλάει και παίζει με παιδιά και οικογένειες για να τους βοηθήσει να λύσουν τα προβλήματα τους και να νιώσουν καλύτερα. Τα παιδιά μπορεί να καθησυχαστούν αν μάθουν ότι ο θεραπευτής θα βοηθήσει τους γονείς και άλλα μέλη της οικογένειας επίσης.

Διαβάστε επίσης

Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι έφηβοι μπορεί να ηρεμήσουν αν ακούσουν ότι οτιδήποτε λένε στον παιδοψυχολόγο είναι εμπιστευτικό και δεν μπορεί να μοιραστεί με κανέναν άλλο, συμπεριλαμβανομένων γονέων ή άλλων γιατρών, χωρίς την άδειά τους. Η εξαίρεση είναι αν υποδηλώνουν ότι έχουν σκέψεις αυτοκτονίας ή με άλλο τρόπο να βλάπτουν τον εαυτό τους ή άλλους.

Η παροχή τέτοιων πληροφοριών σε παιδιά πριν από το πρώτο ραντεβού μπορεί να σας βοηθήσει να διαμορφώσετε τις κατάλληλες συνθήκες, να αποτρέψετε το παιδί σας από το να αισθανθεί ότι ξεχωρίζει ή είναι απομονωμένο και να παράσχετε τη διαβεβαίωση ότι η οικογένεια θα συνεργαστεί για τη δυσκολία που αντιμετωπίζει.

Πότε ο παιδοψυχολόγος για το παιδί δεν είναι απαραίτητος

Από την άλλη πλευρά, ο παιδοψυχολόγος δεν είναι πάντοτε απαραίτητος. Εάν απλά το παιδί περνά μία περίοδο λίγο πιο δύσκολη, εάν δυσκολεύει εσένα σε αυτή την φάση της ζωής σας, ή εάν προβληματίζει ελαφρά τους δασκάλους του μπορεί να μην χρειάζεται απαραίτητα παιδοψυχολόγο. Ίσως η υπομονή και η επιμονή – και κυρίως η αγάπη – είναι τα πλέον απαραίτητα σε αυτή τη δύσκολη στιγμή.

Το να ανησυχείς είναι λογικό. Όμως, όπως δεν επισκέπτεσαι τον γιατρό κάθε φορά που το παιδί χτυπά το γόνατό του, έτσι δε χρειάζεται να επισκέπτεσαι και τον παιδοψυχολόγο για κάθε προβληματισμό.

Ευτυχώς, υπάρχει μια μεγάλη μερίδα γονιών που είναι ευαισθητοποιημένοι σε θέματα ψυχικής υγείας και οι οποίοι επισκέπτονται χωρίς δισταγμούς τον παιδοψυχολόγο όταν αντιμετωπίζουν προβλήματα στη συμπεριφορά του παιδιού τους. Αυτό δε σημαίνει, βέβαια, ότι όλα τα παιδιά πρέπει να περάσουν από τον παιδοψυχολόγο. Σε περίπτωση, όμως, που ένα παιδί παρουσιάζει κάποιο πρόβλημα ή μπλοκάρισμα το οποίο δεν υποχωρεί, μια επίσκεψη στον παιδοψυχολόγο μπορεί να είναι ακόμα και σωτήρια. Όσο αφήνουμε το πρόβλημα, υπάρχει πιθανότητα να επιδεινωθεί και ένα ελαφρύ σύμπτωμα, που μόλις έχει ξεκινήσει, μπορεί να καταλήξει να διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στη λειτουργία ίσως και στον ψυχισμό του παιδιού. Επιβάλλεται, επομένως, οι γονείς να δρουν προληπτικά.

Η δική μας πρόταση για βιβλίο πριν την επίσκεψη στον Ψυχολόγο

Πότε χρειάζεται το παιδί μου να δει παιδοψυχολόγο;
Κάνε δικό σου το βιβλίο πατώντας επάνω στην εικόνα

Ιδρυτικό Μέλος allaboutparents.gr | Positive Parenting
Ψυχολόγος ΑΠΘ, MSc
Ειδικευμένη στην Ψυχοθεραπεία Gestalt
PgD Παιδοψυχολογία Παιδιού & Εφήβου
Τηλ: 6942217440, Ευρυτανίας 13, Αμπελόκηποι
email: maria.giannopulu@gmail.com