Μήπως το παιδί μου έχει άγχος;

Μήπως το παιδί μου έχει άγχος;

Άγχος, μία λέξη που χρησιμοποιούμε πολύ συχνά για να περιγράψουμε μια στρεσογόνα κατάσταση που μας δυσκολεύει. Σε αρκετές συνθήκες, όλοι το έχουμε βιώσει, συνειδητά ή ασυνείδητα, επηρεάζοντας αρκετούς τομείς της καθημερινότητας μας. Άραγε τα παιδιά έχουν άγχος; Ή μήπως θεωρούμαι πως επειδή είναι μικρά, και τα προστατεύουμε, δεν έρχονται αντιμέτωπα με τις δικές τους δυσκολίες.

Το ότι τα παιδιά λοιπόν, δεν έχουν λόγο να νιώθουν άγχος, είναι μία λανθασμένη πεποίθηση. Ακριβώς επειδή ακόμα δεν έχουν καταφέρει να αναπτύξουν άμυνες, και να αξιολογούν τις καταστάσεις, οποιαδήποτε συνθήκη τα κάνει να νιώθουν ευάλωτα τους προκαλεί άγχος. Και οι γονείς, αλλά και το υποστηρικτικό περιβάλλον, είναι εκεί για να τα βοηθήσουν να μάθουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, να τα εκφράζουν και να χτίσουν υγιείς άμυνες. 

Αρκεί να κατανοήσουμε πώς αν εμείς ως ενήλικες τρομάζουμε και καθηλωνόμαστε αρκετά συχνά από το άγχος μας, ένα παιδί μπορεί το βιώνει ακόμα πιο έντονα.

Πώς θα καταλάβω αν το παιδί μου έχει άγχος;

Τα παιδιά είναι σε ένα εξελικτικό στάδιο, όπου σταδιακά αναγνωρίζουν, μαθαίνουν και αγκαλιάζουν τα συναισθήματα τους, φυσικά μέσα από το καθρέφτισμα και τη συμβολή των ενηλίκων. Για να μπορέσουμε λοιπόν να καταλάβουμε αν το παιδί μας έχει άγχος, χρειάζεται να χτίσουμε μία σχέση εμπιστοσύνης μαζί του. Να το βοηθήσουμε να μάθει να εκφράζει τα συναισθήματα του, να νιώσει ασφάλεια και μαζί να μάθουμε να αναγνωρίζουμε όλα εκείνα που μπορεί να το τρομάζουν και να μην είναι σε θέση να τα διαχειριστεί. 

Χρειάζεται να δώσουμε χώρο στο παιδί να εκφραστεί με τα δικά του μέσα.

Μέσω ενός παραμυθιού ή μίας ζωγραφιάς. Μέσω ενός ήρωα, ή μίας φανταστικής ιστορίας. Μπορούμε να συνδημιουργήσουμε χώρους, όπου το παιδί θα νιώσει ελεύθερο να περιγράψει το πώς βιώνει μία κατάσταση. Ή να ταυτιστεί. Αν εμείς αποδεχτούμε το συναίσθημα του παιδιού, τότε θα ανοίξουμε το δρόμο στο ίδιο να μάθει να το αποδέχεται και να λειτουργεί χωρίς να καθηλώνεται στον φόβο που του προκαλεί το άγχος του.

Ένα παιδί  λοιπόν μας επικοινωνεί το άγχος του μέσα από αλλαγές στη συμπεριφορά και στις συνήθειες του, (διαταραχές ύπνου, διαταραχές σίτισης, διαταραχές της διάθεσης, άρνηση, έλλειψη συνεργασίας, κ.α.). Με υπομονή, διάθεση και αρκετό διάλογο, μπορούμε σιγά σιγά να συνδέσουμε τις αλλαγές αυτές, με εκείνη τη συνθήκη (που δεν είναι πάντα η προφανής) που αγχώνει το παιδί μας.

Τι θα μπορούσε να προκαλεί άγχος στα παιδιά;

Παρόλο που μας φαίνεται δύσκολο να το παραδεχτούμε, τα παιδιά έρχονται αντιμέτωπα με το άγχος σε πολύ περισσότερες καταστάσεις από αυτές που πιστεύουμε. Το σχολείο, οι φίλοι, μία δύσκολή κατάσταση στο σπίτι, μία μετακόμιση, οι σχέσεις με τα αδέρφια, ένα διαζύγιο ή και ακόμα ένας αποχωρισμός.

Διαβάστε επίσης

Επίσης παιδί που ζει σε ένα κακοποιητικό περιβάλλον, (θύμα σεξουαλικής ή/και σωματικής-λεκτικής κακοποίησης), θα παρουσιάσει πολύ υψηλά επίπεδα άγχους. Χρειάζεται πάντα να κρατάμε πώς τα παιδιά δεν εκφράζονται όπως οι ενήλικες. Και μπροστά στον φόβο να μη χάσουν την  «αγάπη» του φροντιστή- κακοποιητή τους, μαθαίνουν να αναπτύσσουν συμπεριφορές για να μπορούν να επιβιώνουν.

Κάθε νέα εμπειρία, είτε θετική, είτε αρνητική, ακριβώς επειδή είναι πρωτόγνωρη για ένα παιδί μπορεί να το τρομάξει και να του προκαλέσει άγχος. Το παιδί μεταφράζει ασυνείδητα την αλλαγή και τη συνθήκη στην οποία καλείται να ανταπεξέλθει ως απειλή. Ως έναν κίνδυνο, που χρειάζεται έναν ενήλικα να το ανακουφίσει και να το μάθει να ρυθμίζει το συναίσθημά του. Αν αφήσουμε ένα παιδί να κλαίει, και να διαμαρτύρεται, γιατί έτσι θα μάθει, το πιο πιθανό είναι αυτή ή μικρή ένταση να κλιμακωθεί σε ένα συνεχές άγχος, σε κάθε παρόμοια εμπειρία.

Πώς θα μάθω στο παιδί μου να διαχειρίζεται το άγχος του;

Αρχικά χρειάζεται να διαχωρίσουμε το άγχος από το στρες. Και φυσικά να προσπαθήσουμε να διαχωρίσουμε το δικό μας συναίσθημα και τις δικές μας φοβίες από εκείνες του παιδιού. Μέσα από τα διάφορα κανάλια επικοινωνίας που θα καταφέρουμε να αναπτύξουμε με το παιδί, θα μπορέσουμε να διακρίνουμε τι είναι αυτό που πραγματικά το απασχολεί. Καμιά φορά κάτι πολύ απλό, μπορεί να αρκεί για να πυροδοτήσει το οτιδήποτε.

Μέσα από έναν θετικό τρόπο σκέψης, και διάλογο μπορούμε να βοηθήσουμε το παιδί να μάθει να αντιμετωπίζει τους φόβους του. Να μάθει να εκφράζει τις δυσκολίες του. Να είναι σε θέση να αναπτύξει υγιείς μηχανισμούς άμυνας, για να μπορεί να διαχειρίζεται τις δύσκολες καταστάσεις που θα συναντήσει στην πορεία της ζωής του.

*Προσοχή!

Εάν η συμπεριφορά του παιδιού συνεχίζει να σας προβληματίζει και νιώθετε ότι δεν είστε σε θέση να τη διαχειριστείτε μη διστάσετε να ζητήσετε βοήθεια από κάποιον ειδικό.

Ιδρυτικό Μέλος allaboutparents.gr | Positive Parenting
Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας | Ψυχολογία ΒΑ

Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία Pgd
Παιδοψυχολογία & Ψυχολογία Εφήβου
Μέλος Διεθνούς Ένωσης Σχεσιακής Ψυχανάλυσης & Ψυχοθεραπείας (IARPP)
Υπερείδου 6, Ηλιούπολη | 6945494044
mariafounda.com