κατασκήνωση τα οφέλη της

Κατασκήνωση: Όλοι οι λόγοι που πρέπει να στείλεις το παιδί σου

Να στείλω το παιδί κατασκήνωση ή  όχι; Πότε να στείλω το παιδί μου σε κατασκήνωση; Ποια είναι η καλύτερη ηλικία ώστε να μπορέσει να προσαρμοστεί, όσο καλύτερα γίνεται; Πριν πάρετε την απόφασή σας, μάθετε ποια πλεονεκτήματα θα αποκομίσει από την εμπειρία το παιδί, αλλά και πώς να αντιμετωπίσετε τα προβλήματα που πιθανώς να προκύψουν.

Το καλοκαίρι είναι μια μεταβατική περίοδος, το παιδί δεν πάει σχολείο. Ενώ οι γονείς κατά κανόνα δουλεύουν. Συνεπώς, το οικογενειακό σύστημα υποδιαιρείται σε δυο υποσυστήματα διαφορετικών «ταχυτήτων». Πολλοί γονείς αναρωτιέστε με ποιον τρόπο το παιδί σας μπορεί να αξιοποιήσει τον ελεύθερο χρόνο του ποιοτικά. Ένας από τους ποιοτικότερους τρόπους που ένα παιδί μπορεί να αξιοποιήσει τον ελεύθερο χρόνο του είναι η διαμονή σε παιδική κατασκήνωση.

Η κατασκήνωση μπορεί να είναι για το παιδί μια μοναδική εμπειρία, ένα ανεξάντλητο παιχνίδι ανακάλυψης, καθώς συνειδητοποιεί ότι μπορεί να τα καταφέρνει μόνο του σε ένα διαφορετικό περιβάλλον. Χωρίς τη βοήθεια, την καθοδήγηση ή την προστασία των γονιών του. Μέσα από αυτή την εμπειρία, μπορεί να τονωθεί η αυτοπεποίθηση και η κοινωνικότητα του, αλλά και να αποκτήσει νέες δεξιότητες. Για τα πιο πολλά παιδιά η κατασκήνωση είναι μια χαρούμενη, διασκεδαστική, ανέμελη ομαδική εμπειρία, μακριά από το σπίτι.

Ωστόσο, η πρώτη φορά που το παιδί θα πάει κατασκήνωση δεν είναι πάντα μια εύκολη και απλή απόφαση για τους γονείς. Ειδικά, αν δεν είχαν ανάλογη εμπειρία οι ίδιοι.

Kατασκήνωση & ηλικία του παιδιού

Συνήθως, λέμε ότι η καλύτερη ηλικία να πάει ένα παιδί κατασκήνωση είναι μετά τα 7-8 χρόνια. Σε αυτή την ηλικία έχει ήδη πραγματοποιηθεί η κοινωνική ένταξη του παιδιού στο σχολικό περιβάλλον, μπορεί να αυτοεξυπηρετείται και να ακολουθεί κανόνες και οδηγίες. Αυτό το όριο βέβαια δεν είναι απόλυτο. Μερικά παιδιά το ζητούν από μονά τους και μπορούν να το κάνουν νωρίτερα. Αυτό προϋποθέτει, εκτός από τα παραπάνω, να έχουν μάθει να αποχωρίζονται τους γονείς τους και να μπορούν να επεξεργαστούν ψυχικά αυτό τον αποχωρισμό.

Αποχωρισμός από τους γονείς και το σπίτι

Αυτή είναι, ίσως, η μεγάλη δυσκολία της κατασκήνωσης και συχνά και η μεγαλύτερη ανησυχία των γονιών. Εδώ υπάρχουν και πάλι ορισμένα ερωτήματα που αξίζει να αναλογιστούν οι γονείς. Έχει ξανακοιμηθεί το παιδί μακριά από το σπίτι; Για παράδειγμα, τα έχει καταφέρει μένοντας σε ένα φίλο/φίλη το βράδυ; Κοιμάται όλη τη νύχτα στο κρεβάτι του μόνο του; Είναι παράδοξο να ετοιμάζουμε για κατασκήνωση ένα παιδί που είναι υπερπροστατευμένο στο σπίτι του και δεν μπορεί να κάνει μόνο του βασικά πράγματα, όπως να ντύνεται, να δένει τα κορδόνια του, να κάνει μπάνιο, να τρώει πολλά και διαφορετικά πράγματα.

Τι άλλο διαδραματίζεται στο σπίτι & τη ζωή του παιδιού τη συγκεκριμένη εποχή;

Αυτός είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας που συχνά δε λαμβάνεται υπόψη, ενώ σχετίζεται άμεσα με το αν θα προσαρμοστεί και θα παραμείνει το παιδί στην κατασκήνωση, περνώντας καλά. Έχει να κάνει τόσο με πρακτικά θέματα που λειτουργούν βοηθητικά, π.χ. αν υπάρχουν μεγαλύτερα αδέρφια ή ξαδέρφια ή και φίλοι που θα πάνε την ίδια περίοδο κατασκήνωση. Αν οι γονείς μένουν σχετικά κοντά και μπορούν να επισκέπτονται το παιδί. Όσο και με τις συνθήκες που επικρατούν στο σπίτι και τη ζωή του και μπορεί να λειτουργούν ανασταλτικά, π.χ. αν οι γονείς περνούν μια συζυγική κρίση, αν η μαμά είναι έγκυος, ή άλλες ειδικές συνθήκες «επικείμενου κινδύνου» για ένα παιδί.

Συχνά, όταν υπάρχουν δυσκολίες στην οικογένεια, οι γονείς θεωρούν ότι είναι καλύτερο για το παιδί να «φύγει». Το παράδοξο είναι πως ακριβώς τότε τα παιδιά δεν μπορούν ή δε θέλουν να φύγουν. Αν υπάρχουν, λοιπόν, τέτοιες ειδικές συνθήκες είναι πάντα προτιμότερο να συζητιούνται ανοιχτά και με ειλικρίνεια. Και όχι ένα παιδί να φύγει, κουβαλώντας την αγωνία και το βάρος του τι αφήνει πίσω.

Γιατί να πάει ένα παιδί κατασκήνωση;

Πέρα από τη γνωριμία με άλλα παιδιά, τη διασκέδαση και την επαφή με τη φύση, η διαμονή του σε μια πρώτη μικρή κοινωνία έχει πολλά να προσφέρει στο παιδί. Πιθανότατα, αυτή θα είναι η πρώτη φορά που το παιδί θα μείνει αρκετές μέρες χωρίς την επίβλεψη των γονιών του, έχοντας την ευθύνη του εαυτού του.

Η κατασκήνωση θα βοηθήσει το παιδί στα εξής:

Το παιδί αυτονομεί το «εγώ» του

Το παιδί εκπαιδεύεται να φροντίζει τον εαυτό του μόνο του. Η καθαριότητα, η ένδυση, η διατροφή αποκτούν προσωποκεντρικό χαρακτήρα και το παιδί έρχεται σε επαφή με τη χαρά της «αυτονόμησης» του από την οικογένεια. Αντιλαμβάνεται ότι ο εαυτός του έχει αξία και μακριά από τη γονική φιγούρα. Με αυτόν τον τρόπο, αναπτύσσεται υψηλή αυτοεκτίμηση, αφού το παιδί μπορεί και ικανοποιεί βασικές ανάγκες του βασιζόμενο σε δικές του δυνάμεις.

Η υψηλή αυτοεκτίμηση είναι βασικός παράγοντας ψυχικής ισορροπίας και καλής λειτουργικότητας, ιδιαίτερα στην παιδική ηλικία.

Εκπαιδεύεται στους κανόνες

Η κατασκήνωση ουσιαστικά αποτελεί ένα κλειστού τύπου σύστημα,το οποίο όμως προσομοιάζει εκπληκτικά στο κοινωνικό σύνολο, όπου το παιδί θα λειτουργήσει αργότερα ως ενήλικας. Ένα λοιπόν βασικό θέμα που αντιμετωπίζει ένα παιδί σε έναν κατασκηνωτικό χώρο είναι η συνύπαρξη κανόνων –υποχρεώσεων. Μαθαίνει λοιπόν να χαλιναγωγεί την ανεξέλεγκτη ορμή της παιδικότητας του, μέσα από όρια και κανόνες που δε σχετίζονται πλέον με την αποδοχή του από τη γονική φιγούρα (όπως θα γινόταν αν ήταν στο σπίτι). Αλλά, αποκλειστικά με την προσαρμοστικότητα του σε ένα ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο.

Αργότερα, ως ενήλικη φιγούρα το παιδί αυτό θα αποδεχτεί ευκολότερα τους κανόνες της κοινωνίας.

Γίνεται ομαδικό & συνεργατικό

Στις κατασκηνώσεις το παιδί αποτελεί μέλος μιας ευρύτερης ομάδας. Η συνεργατικότητα και το ομαδικό πνεύμα είναι βασικές αξίες που αναπτύσσονται και επιβραβεύονται σε αυτό το κλίμα. Το παιδί κάτω από αυτές τις συνθήκες εκπαιδεύεται στο να μπορεί να αποβάλλει τον εγωκεντρισμό της παιδικής ηλικίας και να οδηγηθεί στη συνεργασία, για την επίτευξη του κοινού στόχου που θέτει η ομάδα. Η ένταξη, λοιπόν, στην ομάδα προωθείται με τέτοιο τρόπο, ώστε τα μέλη της να έχουν πραγματικά ανάγκη ο ένας τον άλλον.

Το παιδί ανακαλύπτεi τον εαυτό του

Στην κατασκήνωση το παιδί είναι «αναγκασμένο» να επιβιώσει σε ένα νέο περιβάλλον. Στην προσπάθεια προσαρμογής του θα χρησιμοποιήσει ικανότητες που μέχρι πριν ήταν «αθέατες» .Του δίνεται η δυνατότητα να ανακαλύψει νέες ικανότητες και να αναπτύξει άλλες που του είναι ήδη γνωστές. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, το παιδί βυθίζεται σε ένα ανεξάντλητο παιχνίδι ανακάλυψης, αναγνώρισης και ανάπτυξης της έννοιας του εαυτού. Έρευνες έδειξαν ότι η δόμηση της έννοιας του εαυτού στην παιδική ηλικία, αποτελεί ένα βασικό κριτήριο ψυχοσυναισθηματικής ωρίμανσης του ανθρώπου.

Οι γονείς χαλαρώνουν

Παράλληλα με το παιδί, υποβοηθείται και το υπόλοιπο οικογενειακό σύστημα. Σε ένα απαιτητικό κοινωνικό περιβάλλον, όπου οι περισσότεροι γονείς «παίζετε» ταυτόχρονα τους πολλαπλούς ρόλους του γονέα, επαγγελματία, συζύγου κ.λπ., οι περισσότεροι μαθαίνετε να μην έχετε προσωπικό χρόνο. Όσο το παιδί βρίσκεται στη κατασκήνωση, μπορείτε οι γονείς να χαλαρώσετε για λίγο. Αφήστε να αναδυθούν εκείνο το διάστημα και οι δικές σας ανάγκες.

Κατασκήνωση & τα πιο πιθανά προβλήματα

Είναι πολύ συχνό φαινόμενο, ειδικά την πρώτη φορά, ένα παιδί να αντιμετωπίσει μικρές ή μεγάλες δυσκολίες. Αυτές αφορούν είτε την καθημερινότητά του, είτε τη συναισθηματική και ψυχολογική του κατάσταση, όπως:

Ανάγκη για αυτοεξυπηρέτηση

Ένα παιδί που πάει στην κατασκήνωση πρέπει να μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί σε όλους τους βασικούς τομείς. Να μπορεί δηλαδή να φάει μόνο του, να ντυθεί, να πλυθεί, να γνωρίζει τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας. Έτσι, για παράδειγμα, θα πρέπει να γνωρίζει κάθε πότε πρέπει να πλένεται και να αλλάζει ρούχα –πράγματα που μπορεί να ακούγονται απλά, είναι όμως απαραίτητα για ένα παιδί που θα περάσει δύο περίπου εβδομάδες μόνο του, προστατεύοντας τον εαυτό του και την υγεία του. Και μπορεί για μας να φαντάζουν λεπτομέρειες, για κάποια παιδιά όμως πέντε, έξι ετών ή σε κάποιες περιπτώσεις και μεγαλύτερο, αυτές οι καθημερινές συνήθειες φαντάζουν βουνό.

Πειθαρχία, υπευθυνότητα και υποχρεώσεις

Πέρα από τις χαρές που απολαμβάνουν τα παιδιά σε μια κατασκήνωση, δεν παύουν να έχουν και κάποιες υποχρεώσεις στις οποίες πρέπει να είναι συνεπή. Οι υποχρεώσεις αυτές μπορεί να αφορούν τη λειτουργία της ομάδας ή του συνόλου της κατασκήνωσης. Σε κάθε περίπτωση, το παιδί θα πρέπει να μπορεί να συμμορφώνεται στους κανόνες αυτούς για να παραμείνει στην ομάδα.

Ένταξη στην ομάδα

Υπάρχουν παιδιά που είναι πολύ κοινωνικά και δεν αντιμετωπίζουν καμιά δυσκολία στις σχέσεις τους. Υπάρχουν όμως άλλα πιο εσωστρεφή, τα οποία χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Το πόσο εύκολη θα είναι η ένταξη κάθε παιδιού εξαρτάται κυρίως από την προσωπικότητά του, τα στοιχεία του χαρακτήρα του, τον τρόπο με τον οποίο ζει και από την κοινωνικότητά του. Έτσι, ένα παιδί του οποίου η καθημερινότητα δεν περιλαμβάνει παιχνίδι με άλλα παιδιά παρά μόνο με τους γονείς του ή με άλλους ενηλίκους θα έχει μεγαλύτερη δυσκολία από ένα άλλο που έχει συνηθίσει να συναναστρέφεται με συνομηλίκους του.  Σημαντικό ρόλο όμως παίζει και η προετοιμασία που θα έχει γίνει από εσάς για το πώς θα μπορέσει να δημιουργήσει τις πρώτες του σχέσεις.

Χωρίς τη μαμά & τον μπαμπά στην κατασκήνωση

Ένα από τα πιο συχνά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά που πάνε για πρώτη φορά κατασκήνωση είναι ο αποχωρισμός από τους γονείς. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουν οι γονείς αν μπορεί να τους αποχωριστεί. Για παράδειγμα, ένα παιδί που δεν μπορεί να κοιμηθεί ένα βράδυ στο σπίτι των παππούδων του χωρίς τους γονείς του, είναι λογικό να μην μπορεί να μείνει στην κατασκήνωση παρά μόνο για μερικές ώρες. Αν πάλι πιστεύετε πως το παιδί σας είναι έτοιμο για ένα τέτοιο βήμα, τότε δεν έχετε παρά να το προετοιμάσετε σωστά πριν έρθει η στιγμή του αποχωρισμού, έτσι ώστε να νιώθει ασφαλές.

Πριν την εγγραφή στην κατασκήνωση

Το παιδί χρειάζεται να επιθυμεί να πάει στην κατασκήνωση και να είναι και δική του απόφαση, όσο και δική σας. Αν το παιδί σας νιώσει πως είναι αμοιβαία η απόφαση να φύγει μακριά από το σπίτι σε έναν άλλο χώρο, τότε θα προσαρμοστεί πολύ πιο εύκολα, από ένα παιδί που νιώθει πως οι γονείς αποφασίζουν και επιβάλλουν τη γνώμη τους. Αν εσείς πιστεύετε πως θα το βοηθήσει και θα περάσει καλά στην κατασκήνωση, αλλά το ίδιο δεν το επιθυμεί, τότε καθίστε και συζητήστε μαζί του.

Μάθετε για ποιο λόγο δεν το ενδιαφέρει η ιδέα της κατασκήνωσης. Ρωτήστε πώς του φαίνεται να πήγαινε για μια ή δυο εβδομάδες και από την συζήτηση θα καταλάβετε αν τον αγχώνει ο αποχωρισμός από το σπίτι, αν τον αγχώνει η ιδέα του να κάνει καινούργιους φίλους, ή αν αμφιβάλλει πώς θα μπορεί να ανταπεξέλθει στις δραστηριότητες.

Προσπαθήστε να βρείτε μια κατασκήνωση που πιστεύετε πως θα του ταιριάζει, και σε καμία περίπτωση μην το πιέσετε να πάει αν δεν το επιθυμεί το ίδιο. Περιμένετε να έρθει το επόμενο καλοκαίρι, μέχρι να το συζητήσετε πάλι μαζί του.

Συζητήστε με το παιδί σας

Πριν έρθει ο καιρός να φύγει το παιδί σας, μιλήστε διεξοδικά μαζί του για τα πάντα. Προετοιμάστε το για όλα όσα πρέπει να ξέρει και όλα όσα υπάρχει περίπτωση να αντιμετωπίσει. Βοηθήστε το να νιώσει ασφαλές, αλλά και αισιόδοξο για το πόσο όμορφα θα περάσει.

Επιλέξτε την κατάλληλη κατασκήνωση

Εξετάστε προσεκτικά τις υποψήφιες κατασκηνώσεις. Τη φιλοσοφία τους, το πρόγραμμά τους, τις δραστηριότητες που θα παρέχουν. Μα πάνω απ’ όλα, εξετάστε τη νομιμότητά τους, την ύπαρξη ιατρικής περίθαλψης, την ασφάλεια και τις συνθήκες υγιεινής. Για να είστε πιο σίγουροι για τα παραπάνω, καλό θα είναι να πραγματοποιήσετε και μια επίσκεψη στο χώρο της κατασκήνωσης, πριν γράψετε το παιδί σας.

Γνωριστείτε με το προσωπικό

Γνωριστείτε με το προσωπικό της κατασκήνωσης, με το γιατρό, αλλά κυρίως με τον ομαδάρχη της ομάδας του παιδιού σας. Ενημερώστε τους για τυχόν αλλεργίες, διατροφικές συνήθειες ή άλλες ιδιαιτερότητες του παιδιού σας. Η καλή συνεργασία σας με τους υπευθύνους θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση πιθανών προβλημάτων, αλλά και σε μια καλή μεταξύ σας σχέση.

Ο χαρακτήρας του παιδιού

Οι γονείς γνωρίζουν πολύ καλά τον μοναδικό χαρακτήρα του παιδιού τους. Και είναι σημαντικό να τον λάβουν υπόψη στην απόφαση τους τόσο γιατί κάποια παιδιά ο χαρακτήρας τους τα διευκολύνει στην προσαρμογή και επιτρέπει την ομαδική εμπειρία, ενώ σε άλλα παιδιά η εμπειρία της κατασκήνωσης θα είναι βοηθητική στο άνοιγμα του χαρακτήρα τους και την αυτονόμηση.

Είναι συνηθισμένο και αναμενόμενο τις πρώτες μέρες ένα παιδί – ειδικά αν είναι η πρώτη φορά που πάει κατασκήνωση –  να νιώθει νοσταλγία ή να παραπονιέται όταν βλέπει ή μιλάει στους γονείς του. Είναι σημαντικό οι γονείς να βάλουν ένα μέτρο στην ανησυχία τους αποφεύγοντας ερωτήσεις που μεταδίδουν αγωνία, π.χ. «έφαγες;», «κοιμήθηκες;». Είναι πιο βοηθητικό να έχουν θετική στάση, προσπαθώντας να ρωτούν για πράγματα ευχάριστα, όπως για τα παιχνίδια που παίζουν και τους φίλους που έχει κάνει. Με την θετική στάση και την ψυχραιμία περνάει στο παιδί το μήνυμα ότι έχουν εμπιστοσύνη τόσο στο ίδιο όσο και στους ανθρώπους της κατασκήνωσης.

Ωστόσο, αν ένα παιδί κλαίει συνέχεια, είναι λυπημένο ή φοβισμένο και πραγματικά δεν περνάει καλά, χρειάζεται να το πάρουμε. Σε αυτή την περίπτωση είναι σημαντικό να μην του περάσουμε την αίσθηση ότι απέτυχε σε κάτι που θα έπρεπε οπωσδήποτε να καταφέρει. Μάλιστα, μπορούμε να τονίσουμε ότι και η προσπάθεια που έκανε να μείνει λίγες μέρες είναι ήδη ένα κατόρθωμα και μπορεί να ξαναδοκιμάσει όταν θα νιώθει πιο έτοιμο γι’ αυτήν την εμπειρία.

Ο στόχος των παιδιών είναι να περάσουν καλά και να διασκεδάσουν!

Βοηθητικές συμβουλές για την κατασκήνωση

  • Αν οι διακοπές των γονέων συνδυαστούν με την παραμονή του παιδιού τους στη κατασκήνωση, τότε είναι ο ιδανικότερος συνδυασμός. Με την επανένταξη στο οικογενειακό σύστημα θα παρατηρήσετε μια ανανέωση, ευχάριστη διάθεση και ενεργητικότητα από όλα τα μέλη της οικογένειας.
  • Η κατασκήνωση είναι ιδιαίτερα εποικοδομητική για παιδιά ελλειμματικά σε κοινωνικές δεξιότητες, παιδιά που δεν κάνουν εύκολα φίλους, παιδιά που έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση. Έρευνες κατέδειξαν ότι η κατασκήνωση δρα καταλυτικά θετικά στα παιδιά αυτών των κατηγοριών.
  • Αν υπάρχουν αδέρφια και φίλοι που θα ήθελαν να πάνε κατασκήνωση με το παιδί σας οργανώστε το νωρίς. Είναι καλύτερα το παιδί σας να νιώθει ότι δεν θα είναι παντελώς μόνο.

Ιδρυτικό Μέλος allaboutparents.gr | Positive Parenting
Ψυχολόγος ΑΠΘ, MSc
Ειδικευμένη στην Ψυχοθεραπεία Gestalt
PgD Παιδοψυχολογία Παιδιού & Εφήβου 
 Τηλ: 6942217440, Ευρυτανίας 13, Αμπελόκηποι
 email: maria.giannopulu@gmail.com