Επιβράβευση ή δωροδοκία; Πώς να μην ξεπεράσουμε τα όρια με τα παιδιά μας

Τα τελευταία χρόνια οι γονείς προσπαθούν πάρα πολύ να χρησιμοποιούν την επιβράβευση στα παιδιά. Επιθυμούμε το παιδί να είναι συναισθηματικά ασφαλές και να ζει σε έναν σταθερό κόσμο. Χρειάζεται να ενισχύουμε την προσπάθεια του παιδιού μας. Πολλές φορές όμως, όπως σε πολλά άλλα θέματα, υπερβάλλουμε ίσως με το κομμάτι της επιβράβευσης και έχουμε το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκουμε.

Τι είναι οι ενισχυτές;

Οι άνθρωποι έχουν την ικανότητα μέσω της ευχαρίστησης που λαμβάνουν από μία δραστηριότητα ή από μία συμπεριφορά να οδηγούνται στο να την ενισχύουν και να τη διατηρούν. Το να διαβάζω ένα βιβλίο και να με ικανοποιεί η διαδικασία της ανάγνωσης, παρόλο που δεν υπάρχει κάποια εξωτερική ανταμοιβή, είναι μία εσωτερική ενίσχυση. Από την άλλη πλευρά υπάρχει και η εξωτερική ενίσχυση, η οποία σχετίζεται με τα εξωτερικά κίνητρα που έχουμε οι άνθρωποι ώστε να διατηρήσουμε μία συμπεριφορά. 

Τι είναι η δωροδοκία;

Όπως έχουμε πει σε πολλά άρθρα μέχρι τώρα καλό είναι τα παιδιά να μη συνδυάσουν μία συμπεριφορά με τη δωροδοκία. Τι ακριβώς όμως εννοούμε με τη λέξη δωροδοκία; Θα φέρω ένα παράδειγμα για να γίνει πιο σαφής ο όρος.

Παράδειγμα δωροδοκίας

Το παιδί μου αρπάζει το παιχνίδι του αδερφού του και αρχίζει και τρέχει μέσα στο σπίτι ενώ αρνείται να του το δώσει πίσω. Εγώ σα γονέας έρχομαι και για να κατευνάσω τα πνεύματα αφήνω το παιδί μου να κάτσει στο κινητό 1 ώρα παραπάνω προκειμένου να αφήσει το παιχνίδι του αδερφού του. 

Διαβάστε επίσης

Το παραπάνω παράδειγμα είναι ένα κλασικό παράδειγμα δωροδοκίας του παιδιού. Έχει καταφέρει ουσιαστικά αυτό που ήθελε από την αρχή. Όταν δίνουμε ένα αντάλλαγμα σε μια κατάσταση κρίσης, τότε δωροδοκούμε το παιδί. 

Πότε το επιβραβεύουμε;

Από την άλλη πλευρά υπάρχει η επιβράβευση. Η επιβράβευση δεν έρχεται μόνο όταν το παιδί μας πετυχαίνει κάτι πολύ αξιόλογο. Η επιβράβευση χρειάζεται να υπάρχει ως το παιδί σιγά-σιγά να αρχίσει να ξεχωρίζει έννοιες όπως η συνέπεια,  η οργάνωση και πολλές ακόμη. 

Πώς θα επιβραβεύσω το παιδί μου;

Είναι σημαντικό να ξεκινήσουμε την επιβράβευση του παιδιού με όσο το δυνατότερο δυνατό μικρή υλική επιβράβευση. Σε πολλές περιπτώσεις μάλιστα ένα μπράβο ή μια λεκτική ενίσχυση μπορεί να είναι αρκετή. Σε άλλες πάλι μπορεί να μην είναι έτσι έχουμε αρκετούς τρόπους ώστε να επιβραβεύουμε τα παιδιά χωρίς όμως να τα δωροδοκούμε. 

Μη υλική επιβράβευση

Όπως προανέφερα καλό είναι να ξεκινήσουμε με την λεκτική επιβράβευση. Επιπλέον όμως ένα πλατύ χαμόγελο από εμάς ή ακόμη και το κλείσιμο του ματιού σε πάρα πολλές περιπτώσεις ενθαρρύνει τα παιδιά και τα κάνει να χαίρονται καθώς αντιλαμβάνονται πως έχουν πράξει κάτι όμορφο. Για παράδειγμα, όταν ετοιμάστηκαν νωρίς για το σχολείο ή έπλυναν μόνα τους τα δόντια. 

Μία ακόμη μη υλική επιβράβευση είναι η ακρόαση του παιδιού μας. Όταν το παιδί μας κάνει κάτι καλό είναι να μπούμε στη διαδικασία να του κάνουμε ερωτήσεις για αυτό που πέτυχε και να δείξουμε ενδιαφέρον. 

Άλλη μία μορφή επιβράβευσης είναι να δώσουμε στο παιδί την ευκαιρία να παίρνει αποφάσεις. Θα μπορούσαμε για παράδειγμα να του πούμε και πως εάν αυτή τη βδομάδα ετοιμάζεται στην ώρα του θα αποφασίσει εκείνος για την δραστηριότητα που θα κάνουμε το Σαββατοκύριακο. 

Διαβάστε επίσης

Υλική επιβράβευση

Σίγουρα μπορούμε να επιβραβεύσουμε το παιδί δίνοντας του αυτοκόλλητα η μικρά παιχνιδάκια ή κάποιο σοκολατάκι ή οτιδήποτε του αρέσει. Μια ιδέα που αρέσει σε πάρα πολλά παιδιά είναι να πούμε στο παιδί πως εάν μαζεύει το δωμάτιο του κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί θα παίρνει κι από ένα αυτοκόλλητο και μόλις συμπληρωθεί η βδομάδα τότε θα κερδίσει ένα μικρό παιχνίδι. 

Προσοχή!

Πολλές φορές οι γονείς όταν τους δίνουμε τέτοιες συμβουλές έχουν μία τάση να το παρακάνουν ακόμα και με την επιβράβευση. Η επιβράβευση δηλαδή να γίνεται σχεδόν καθημερινά ή με πάρα πολύ ακριβά και μεγάλα δώρα. 

Τι προσφέρει η επιβράβευση;

Αρχικά μέσω της επιβράβευσης τα παιδιά μαθαίνουν την έννοια των κινήτρων. Επιπλέον όταν πετυχαίνουν κάτι αρχίζουν και έχουν περισσότερη αυτοεκτίμηση και εμπιστεύονται τον εαυτό τους. Είναι πολύ σημαντικό για τα παιδιά να αναγνωρίζεται ο κόπος και η προσπάθεια που καταβάλλουν κάθε στιγμή έτσι επιβράβευση είναι ένας τρόπος για να δικαιωθούν. Πολλές φορές μάλιστα η επιβράβευση βοηθά πολύ στο να κτίσουν τα παιδιά μία σταθερή εικόνα για τον γονέα και έτσι να ενισχυθεί η σχέση, καθώς ο γονέας είναι τυπικός σε όσα λέει. Τέλος, μέσα από την επιβράβευση το παιδί παράγει νέες ιδέες, αναλαμβάνει περισσότερες πρωτοβουλίες και επιθυμεί να δημιουργήσει περισσότερο. 

Διαβάστε επίσης

Κλείνοντας το σημερινό άρθρο θα έλεγα σίγουρα να χρησιμοποιήσετε την επιβράβευση, αλλά πάρα πολλή προσοχή στον τρόπο που θα το κάνετε ώστε να μην έχουμε τα ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που προσδοκούμε. 

Ιδρυτικό Μέλος allaboutparents.gr | Positive Parenting

Ψυχολόγος  MSc

Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια

Ειδίκευση στις Μαθησιακές Δυσκολίες

Μέλος Διεθνούς Ένωσης Σχεσιακής Ψυχανάλυσης & Ψυχοθεραπείας (IARPP)

6985810793

adamopouloukonstantina1@gmail.com