Διαχείριση Θυμού: Πώς να τη μάθω στο παιδί μου;

Τα παιδιά μαθαίνουν και αναπτύσσονται κάθε μέρα με ερεθίσματα που παίρνουν από το κοντινό τους περιβάλλον (οικογένεια-φίλοι). Με λίγη βοήθεια από τους γονείς και τους φροντιστές τους, μπορούν να διδαχθούν μέσω της υπομονής και της απόκτησης συναισθηματικής νοημοσύνης να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τους.

Ποιοι είναι όμως οι λόγοι για τους οποίους τα παιδιά εκφράζουν θυμό;

Ο θυμός συνήθως είναι μια μάσκα για άλλα συναισθήματα που ένα παιδί βιώνει κάτω από την επιφάνεια. Πρέπει να βρούμε την βάση του προβλήματος και τι είναι αυτό που οδήγησε το παιδί στον θυμό. Ο θυμός είναι μια μεταμφίεση για την θλίψη, τον φόβο, τη ζήλια και άλλα συναισθήματα. Κοιτάξτε κάτω από την κουκούλα για να δείτε τι εμφανίζεται όταν το παιδί σας αισθάνεται έτσι. Μην κάνετε ερωτήσεις για τους λόγους, αφήστε το να σας περιγράψει το συναίσθημά του. Οι επιθετικές πράξεις μπορούν να είναι αναπτυξιακοί τρόποι ενός παιδιού για την άσκηση της ανεξαρτησίας του και τη δοκιμή ορίων του αυτοελέγχου.

Πώς μπορούμε όμως να αντιμετωπίσουμε αυτές τις καταστάσεις; Τι πρέπει να κάνουμε όταν το παιδί βιώνει έντονο θυμό; Πώς να το βοηθήσουμε να διαχειριστεί και να κατανοήσει τα έντονα αυτά συναισθήματα;

1.Βοηθήστε το παιδί να αναγνωρίσει το θυμό του.

Τα παιδιά συχνά δεν αναγνωρίζουν το θυμό. Στην πραγματικότητα αντιδρούν αντανακλαστικά, χωρίς να καταλαβαίνουν τι συμβαίνει. Όταν τους πούμε τώρα θύμωσες πιθανόν και να μην καταλάβουν πως ακριβώς νιώθουν. 

 

Βοηθήστε το παιδί εξηγώντας του ότι θυμός είναι ένα συναίσθημα που από μόνο του δεν είναι ούτε καλό ούτε κακό. Ο τρόπος που το εκφράζει κάποιος κάνει την διαφορά.

 

Θέστε λοιπόν τα όρια (π.χ. μπορώ να φωνάζω αλλά όχι να χτυπώ) και προτρέψτε το να διαλέξει άλλους τρόπους έκφρασης όχι τόσο επιθετικούς (ζωγραφική, δυνατή μουσική και χορός, κουβέντα με έναν φίλο, βόλτα με το ποδήλατο, κ.λ.π). Επίσης, εξηγήστε του πως αν καταφέρει να ελέγχει τον θυμό του, μπορεί να είναι κερδισμένος καθώς θα μπορεί να συζητά και να αναζητά συμβιβαστικές λύσεις σε όσα επιθυμεί.

2. Μάθετε το να αναγνωρίζει τα σημάδια.

Εξηγήστε του ότι υπάρχουν σημάδια που μας προειδοποιούν όταν θυμώνουμε και ότι αν τα «ακούσουμε» θα μας βοηθήσουν να ελέγξουμε τον θυμό μας. Βοηθήστε το παιδί σας να αναγνωρίσει αυτά τα σημάδια, όπως όταν υψώνεται ο τόνος της φωνής του, τα μάγουλά του είναι ξαναμμένα, σφίγγει τις γροθιές του, η καρδιά του χτυπάει δυνατά, το στόμα του στεγνώνει και η αναπνοή του γίνεται πιο γρήγορη. 

3. Κάνετε ένα βήμα πίσω.

Ο πιο υγιής τρόπος αντιμετώπισης μιας έκρηξης θυμού, είναι η υποχώρηση από μέρους σας.

Στο πρώτο τουλάχιστον στάδιο. Αν το αφήσετε μόνο του για δέκα λεπτά, στο χρόνο αυτό θα μπορέσει να σκεφτεί ξανά την όλη κατάσταση καθώς και τους λόγους που την προκάλεσαν. Επιπροσθέτως, με τη δική μας υποχώρηση δε θα του δώσουμε την ευκαιρία να κλιμακώσει το θυμό του και να γίνει ακόμη πιο έντονος.

4. Αποστασιοποιηθείτε.

Μια από τις πιο δύσκολες καταστάσεις που καλείται να διαχειριστεί ένας γονιός είναι όταν ο θυμός του παιδιού τους κατευθύνεται πάνω του. Αν δεν είστε προσεκτικοί, θα συνειδητοποιήσετε ότι ο θυμός του μικρού σας πυροδοτεί συναισθήματα που ποτέ δεν είχατε συνειδητοποιήσει ότι θα υπήρχαν μέσα σας.

 

Το καλύτερο είναι να θέσετε από την αρχή τον εξής κανόνα: «στο σπίτι λύνουμε τα προβλήματα όταν είμαστε ήρεμοι και έχουμε τον έλεγχο». Στη συνέχεια παραμείνετε πιστοί στον κανόνα. Να είστε συνεπείς σε αυτά που λέτε. Μία ήρεμη απάντηση βασισμένη με λογική θα διδάξει το παιδί να αντιδρά ήρεμα και να μην έχει εκρήξεις συναισθημάτων (όπως ο θυμός).

 

Για παράδειγμα, αν το παιδί είναι θυμωμένο και απαιτεί μια γρήγορη λύση, πείτε του ότι θα το συζητήσετε μετά. Όσο και αν φωνάζει, προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι και να μην του δίνετε σημασία μέχρι να σταματήσει. Έτσι θα καταλάβει ότι μόνο όταν ηρεμήσει και έχει τον έλεγχο θα μπορεί να συζητήσει για το πρόβλημά του.

5.Διδάξτε του στρατηγικές ελέγχου του θυμού.

Μια αποτελεσματική στρατηγική που βοηθάει τα παιδιά να ελέγξουν το θυμό τους ονομάζεται «3+10». Πώς θα τη χρησιμοποιήσει το παιδί σας;

 

Πείτε του ότι όταν νιώσει τα σημάδια του θυμού στο σώμα του τα οποία το προειδοποιούν ότι θα χάσει τον έλεγχο πρέπει να κάνει δύο πράγματα. Αρχικά να πάρει 3 βαθιές ανάσες και στη συνέχεια να μετρήσει αργά από μέσα του μέχρι το 10. Αυτή η τεχνική θα το βοηθήσει να ηρεμήσει. 

6. Μην παραβλέπετε τα συναισθήματά του.

Συχνά οι γονείς παραβλέπουν τα συναισθήματα των παιδιών τους επειδή θεωρούν ότι ξέρουν ή θεωρούν ότι τα συναισθήματα αυτά υποχωρούν όταν απλώς τα αγνοούμε. Μην βάζετε ως προτεραιότητα στην σκέψη σας και στην συμπεριφορά σας, «τι θα πει ο κόσμος», «τι θα σκέφτονται για μας» κ.α. Οι σκέψεις αυτές απλά θα σας φέρουν σε απόγνωση, σε θυμό και σε αδιέξοδο σε σχέση με το θυμωμένο παιδί. Προσανατολιστείτε αποκλειστικά στο παιδί και σκεφτείτε τι του συμβαίνει, τι σκέφτεται , τι νιώθει.

Βιβλίο με παιχνίδια διαχείρισης θυμού για τα παιδιά
Βιβλίο με παιχνίδια διαχείρισης θυμού για τα παιδιά. Κάντο δικό σου τώρα!

7. Μην παίρνετε το θυμό του προσωπικά.

Οι φράσεις όπως: «σε μισώ…», «είσαι κακή μαμά…», είναι πολύ συνηθισμένες για ένα θυμωμένο παιδί. Σε αυτές τις περιπτώσεις απλά αγνοήστε και κάντε κάτι άλλο ή εγκαταλείψετε το χώρο που βρίσκεται το παιδί επιβλέποντας το.

8. Δείξτε υπομονή.

Δεν είναι καθόλου εύκολο να μάθετε νέες στρατηγικές διαχείρισης του θυμού σε ένα παιδί, ειδικά αν έχει μάθει να εκφράζεται με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Έρευνες έχουν δείξει ότι η μάθηση μιας νέας συμπεριφοράς απαιτεί τουλάχιστον 21 ημέρες επανάληψης. Συνεπώς επιλέξτε μια στρατηγική, η οποία θεωρείτε ότι ταιριάζει περισσότερο στο παιδί σας και εξασκήστε την καθημερινά τουλάχιστον για το διάστημα των 21 ημερών.

9. Αποφύγετε τη βία.

Σωματική ή λεκτική, είναι εξίσου καταστροφική. Να θυμάστε ότι η βία φέρνει βία, και κάθε φορά που προσβάλετε και τιμωρείτε με τρόπο που κακοποιεί συναισθηματικά, το παιδί ουσιαστικά του «διδάσκετε» τρόπους εξουσίας, τους οποίους αργά ή γρήγορα θα προσπαθήσει να φτάσει και να ξεπεράσει.

10. Διατηρήστε τον αυτοέλεγχο σας.

Σε σχέση με τον δικό σας θυμό και την επιθετικότητα. Θυμηθείτε πως δεν πρόκειται για αγώνα εξουσίας αλλά για εκπαίδευση του παιδιού. 

11. Δώστε χώρο στο παιδί σας.

Αφήστε το να μείνει λίγο μόνο του στο δωμάτιό του και να ηρεμήσει. Μην μπείτε στο δωμάτιο του παιδιού την ώρα εκείνη γιατί νιώθει ότι καταπατάτε τον προσωπικό του χώρο. Το παιδί νιώθει την ασφάλεια ότι έχει ένα μέρος που μπορεί να είναι μόνο του και να ηρεμήσει με τον δικό του τρόπο και στον δικό του χρόνο.

12. Εκφράστε τα συναισθήματά σας με το όνομά τους.

Τα παιδιά γίνονται επιθετικά επειδή δεν ξέρουν με ποιον άλλον τρόπο να εκφράσουν αυτό που νιώθουν (θυμό, θλίψη, κλπ.) Το πρώτο βήμα είναι να διδάξετε στο παιδί συναισθηματική νοημοσύνη, βοηθήστε το να συνδέσει το συναίσθημα με την συμπεριφορά του. Για παράδειγμα: «Φαίνεται να είσαι απογοητευμένος που δεν μπορείς να βγεις να παίξεις κι αυτό σε κάνει να θυμώνεις και να κλαις». Η αναγνώριση των συναισθημάτων και η δέσμευση τους σε μία συμπεριφορά βοηθά τα παιδιά να κατανοήσουν το εύρος των συναισθημάτων και με τον καιρό να μπορούν να τα ονομάσουν από μόνα τους.

 

Ο καλύτερος τρόπος να διδάξετε στα παιδιά πώς να διαχειρίζονται τον θυμό τους είναι να γίνετε το πρότυπό τους. Τα παιδιά έχουν την τάση να μιμούνται συμπεριφορές κυρίως από το οικογενειακό τους περιβάλλον. Είναι σημαντικό να γνωρίζουν ότι είναι εντάξει να ζητάνε βοήθεια. Μερικές φορές τα παιδιά κλείνονται στον εαυτό τους και δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν μόνα τους το πρόβλημα που τους απασχολεί. Ενθαρρύνετε τους να σας ζητήσουν υποστήριξη και βοηθήστε τα να βρουν εποικοδομητικές λύσεις για να αντιμετωπίσουν τον θυμό τους.

 

Μην ξεχνάτε ότι δεν είστε μόνοι σε αυτό και μπορείτε πάντα να ζητήσετε και την βοήθεια ενός ειδικού ψυχικής υγείας, ο οποίος θα σας κατατοπίσει πλήρως στο τι πρέπει να κάνετε και πώς να χειριστείτε τις καταστάσεις που βιώνετε.

Ιδρυτικό Μέλος allaboutparents.gr | Positive Parenting
Ψυχολόγος ΑΠΘ, MSc
Ειδικευμένη στην Ψυχοθεραπεία Gestalt
PgD Παιδοψυχολογία Παιδιού & Εφήβου 
 Τηλ: 6942217440, Ευρυτανίας 13, Αμπελόκηποι
 email: maria.giannopulu@gmail.com