Απώλεια Κύησης & Ψυχική Οδύνη

Updated: Jun 29

"Να αγκαλιάσεις όλο το θάνατο τόσο μαλακά, ακόμη πριν αρχίσει η ζωή, και χωρίς να θυμώσεις - αυτό είναι ανήκουστο..."


Με τους παραπάνω περιεκτικούς και γεμάτους συναισθηματική ένταση στίχους του ποιητή και πεζογράφου Rainer Maria Rilke ξεκινά το κεφάλαιο της Sharon N. Covington που πραγματεύται την απώλεια της κύησης στο βιβλίο με τίτλο "Υπογονιμότητα (Συμβουλευτική)", (2002), που αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για τη συγγραφή αυτού του άρθρου.


Η απώλεια μιας κύησης, ή αλλιώς η περιγεννητική απώλεια, αποτελεί τραυματικό γεγονός για το μεγαλύτερο πλήθος των ζευγαριών που τη βιώνει. Η θλίψη κυριαρχεί ως συναίσθημα, είτε όταν η απώλεια συμβαίνει στα πρώτα στάδια της κύησης, είτε όταν πραγματοποιείται μεταγενέστερα. Η ένταση της φαίνεται να συνδέεται περισσότερο με τον ψυχικό δεσμό με το έμβρυο και τις προσδοκίες από τον ερχομό του παιδιού στον κόσμο και λιγότερο με τη διάρκεια της κύησης, χωρίς το δεύτερο να αποτελεί μικρής σημασίας.


Τόσο η μητέρα, όσο και ο πατέρας βιώνουν έντονα το πένθος της απώλειας μιας κύησης,  ο καθένας με διαφορετικό τρόπο. Η γυναίκα ενδεχομένως να νιώσει μεγαλύτερη συναισθηματική και σωματική κακουχία, ενώ ο άνδρας μπορεί να βιώσει δυσκολίες στο να εργαστεί, να κάνει αυξημένη χρήση αλκοόλ, ή να έχει κοινωνική απόσυρση. Σίγουρα όμως δεν υπάρχει ερευνητική επάρκεια για τις διαφορές στον τρόπο που βιώνουν το πένθος τα δύο φύλα.


Εκτός από τη θλίψη, κι άλλα έντονα συναισθήματα είναι δυνατό να πλημμυρίσουν το ζευγάρι. Ο θυμός, η ντροπή, η ενοχή,  η αίσθηση αδυναμίας, ανεπάρκειας, απώλειας ελέγχου και η αβοηθησία είναι μερικά από αυτά. Δυστυχώς, συχνά τα ζευγάρια βιώνουν τα δύσκολα αυτά συναισθήματα σε σχεδόν πλήρη απομόνωση, ως αποτέλεσμα της δυσκολίας να αποκαλύψουν αυτό το επώδυνο βίωμα στον κοινωνικό τους κύκλο ή διότι η αναγνώριση αυτής της εμπειρίας ως σημαντικής και οδυνηρής δε λαμβάνει τη διάσταση που της αρμόζει.


Μία απο τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν τα ζευγάρια είναι η ανυπαρξία απτών στοιχείων του παιδιού για το οποίο μπορούν να πενθήσουν. Είναι συχνό φαινόμενο ασθενείς να αναζητούν θεραπεία πολλά χρόνια μετά την απώλεια, ψάχνοντας επίλυση συνηδειτή του περιπεπλεγμένου πένθους της απώλειας, είτε ασυνείδητη μέσω γεγονότων που τελικά φαίνεται να συνδέονται με αυτό, όπως συζυγικά προβλήματα, κατάθλιψη, προβλήματα με τα παιδιά που απέκτησαν αργότερα κ.α.


Στη διαργασία της θλίψης προστίθενται η ναρκισσιστική απώλεια και η απώλεια αντικειμένου, οι οποίες διογκώνονται έχοντας στο φόντο τη σύχρονη εποχή με τις τεράστιες αναπτυξιακές της αλλαγές.


Στόχος λοιπόν της ψυχολογικής παρέμβασης είναι να  διευκολύνει τη διεργασία της θλίψης και να προχωρήσει σε αποκατάσταση της ναρκισσιτικής ισορροπίας. Ενέργειες οι οποίες αναγνωρίζουν την απώλεια ως πραγματική και επίπονη μπορούν να αποτελέσουν κλειδιά στην ωρίμανση της διεργασίας, καθώς και η ενθάρρυνση της συναισθηματικής έκφρασης.


Οι παράγοντες κινδύνου για περιπεπλεγμένη θλίψη ποικίλουν και ενίοτε συνδέονται με ιστορικό δυσλειτουργικής ψυχολογικής κατάστασης. Οι απαναλαμβανόμενες αναπαραγωγικές απώλειες, η γενική απώλεια, η ηλικία, οι συχνές ιατρικές παρεμβάσεις για την επίτευξη ή τη διατήρηση της κύησης, η συζυγική αστάθεια και η  κοινωνική απομόνωση αποτελούν μέρος μιας μεγάλης λίστας εξατομικευμένων παραγόντων. Στην ίδια γραμμή διεργασίας αλλά και παρέμβασης κινείται και η κατάσταση της  κατ' επιλογή διακοπής επιθυμητής κύησης.


Οι ιατρικοί λόγοι ποικίλουν και μερικοί από αυτοί μπορεί να είναι οι γενετικές ανωμαλίες, αλλά και μείωση κύησης πολλαπλών εμβρύων μετά από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή. Ο ειδικός ψυχικής υγείας, σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να έχει στο μυαλό του ότι η διακοπή της κύησης είναι ένα ευαίσθητο κοινωνικο-πολιτικό θέμα καθώς και ιδιαίτερα συναισθηματικά και ηθικά φορτισμένο, όπου το ζευγάρι έχει ελάχιστους πόρους κατανόησης και αποδοχής. Η επίγνωση επίσης του θεραπευτή για τις δικές του ηθικές αντιδράσεις σε αυτές τις καταστάσεις είναι εξαιτερικά απραίτητη με σκοπό τη διαφύλαξη της ουδετερότητας στη θεραπεία.


Απαραίτητη φαίνεται να είναι η συνεχής ενημέρωση του κοινού για τη φύση της περιγεννητικής απώλειας, ένα είδος ψυχοεκπαίδευσης που θα βοηθήσει να αλλάξει την κοινωνική στάση απέναντι της. Δυστυχώς, όσο προηγμένη κι αν έχει γίνει η τεχνολογία που σχετίζεται με την αναπαραγωγή, είτε στα πλαίσια της δημιουργίας είτε της διατήρησης της ζωής, δε θα πάψουν πάντα να υπάρχουν απώλειες. Συνεχιζόμενη πρόκληση λοιπόν αποτελεί η παροχή επαρκών και διαθέσιμων πόρων για ψυχολογική υποστήριξη που θα προάγουν τη θετική λύση της θλίψης.


Το διαθέσιμο σύστημα υποστήριξης μίσα οικογένειας μετά την αποβολή και το πώς αυτό, αν υπάρχει, θα συνεισφέρει στην πορεία του πένθους, παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάρρωση από αυτό. Αυτό το σύστημα υποστήριξης μπορεί να βασίζεται σε ένα ήδη υπάρχον δίκτυο διαπροσωπικών σχέσεων στο περιβάλλον του ζευγαριού, ή στην απόκτηση νέου σχετικού περιβάλλοντος, συμμτέχοντας σε ομάδες υποστήριξης.


Ωστόσο, σημαντική μπορεί να είναι η εξατομικευμένη (ατομική ψυχοθεραπεία ή συμβουλευτική) ή η δυαδική (θεραπεία ή συμβουλευτική ζεύγους) συμβολή του επιστήμονα ψυχικής υγείας σε περιπτώσεις όπου το πένθος και η θλίψη διαρκούν, απελπίουν το άτομο ή το ζευγάρι και το καταστούν μη λειτουργικό.


Βιβλιογραφική αναφορά:

Linda Hammer Burns, & Sharon N. Covington, Υπογονιμότητα (Συμβουλευτική), Τόμος Α' 2002; 12:417- 450

Μαρία Αποστολοπούλου 

Ψυχολόγος ΑΠΘ

Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεύτρια

Ιδρυτικό Μέλος του www.allaboutparents.gr

Δόκιμο Τακτικό Μέλος ΙΣΟΨ

6979220722





©2019 by All About Parents. Proudly created with Wix.com