Πώς πρέπει να επικοινωνεί ένα παιδί έως 2 ετών;

.

Ο όρος  «γλωσσική ανάπτυξη» αναφέρεται σε διάφορες πτυχές που αφορούν την απόκτηση του λόγου. Τον χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε την αναπτυξιακή πορεία κατά την οποία ένα παιδί εκδηλώνει και εξελίσσει σταδιακά τη γλωσσική και επικοινωνιακή του ικανότητα.

 

Σημαντικό σε αυτό το σημείο είναι να ειπωθεί κάτι που δεν ακούν συχνά οι γονείς, κάτι το οποίο είναι τόσο σημαντικό για την πορεία της ανάπτυξης του παιδιού, όσο είναι το αν παίρνει το κατάλληλο ύψος ή αν παίρνει το κατάλληλο βάρος όσο κυλάει ο χρόνος και μεγαλώνει, που είναι η λέξη «επικοινωνία». Η ανάγκη του βρέφους για επικοινωνία και αλληλεπίδραση με τους γονείς του και με τους ανθρώπους του περιβάλλοντος του είναι αυτή που αναπτύσσεται πρωτίστως με μη λεκτικούς τρόπους και λεκτικοποιείται αργότερα.

 

Τον πρώτο ενάμιση χρόνο ζωής του βρέφους είναι πιο σημαντικό να μας απασχολεί το πόσο και με ποιους τρόπους το παιδί προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί μας και όχι τόσο με το αν έχει καταφέρει να αρθρώσει καθαρά κάποια λέξη.

 

Βασικοί έξω-λεκτικοί τρόποι επικοινωνίας όλων των ανθρώπων – όχι μόνο των βρεφών – είναι οι χειρονομίες, τα νοήματα, οι εκφράσεις του προσώπου και οι κινήσεις του κεφαλιού. Έπειτα από όλα αυτά αναπτύσσεται ο λόγος, ο οποίος είναι ένα ισχυρότερο μέσο έτσι ώστε το παιδί όταν πια θα έχει περισσότερες γνώσεις για τον κόσμο γύρω του να καταφέρει να τις εκφράσει πιο στοχευμένα.

 

Η ομιλία και κατ’ επέκταση η επικοινωνία αποτελούν μεγάλο μέρος των διαπροσωπικών σχέσεων του ατόμου. Το παιδί γεννιέται ως ομιλητής σε έναν κόσμο ομιλητών και μαθαίνει τη γλώσσα επειδή η επικοινωνία βρίσκεται στην ανθρώπινη φύση του. Έτσι, μέσα σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα το παιδί μαθαίνει όλες τις απαραίτητες αρχές της γλώσσας, μέσω της έκθεσης του στην αυθόρμητη χρήση της γλώσσας των ανθρώπων που το πλαισιώνουν, δίχως να είναι απαραίτητο να εκτίθεται σε προσχεδιασμένα εξωγενή ερεθίσματα.

 

Όλα τα βρέφη έχουν διαφορετικό ρυθμό ανάπτυξης, γι’ αυτό δεν υπάρχει λόγος να συγκρίνεται κανένα από αυτά ούτε με τα αδέρφια του, αλλά ούτε με συνομιλήκους του στο οικείο περιβάλλον. Οι επιστήμονες έχουν ορίσει τα λεγόμενα «αναπτυξιακά ορόσημα» για κάθε στάδιο ανάπτυξης του παιδιού, έτσι ώστε ο κάθε γονιός να διευκολύνεται στην παρατήρηση δειγμάτων που είτε προδίδουν κάποια αναπτυξιακή καθυστέρηση που μπορεί να το επηρεάσει σε διάφορους τομείς στην μετέπειτα ζωή του, είτε αποδεικνύουν τη φυσιολογική του ανάπτυξη.

 

Όλα τα στάδια ανάπτυξης του παιδιού είναι εξίσου σημαντικά και αλληλοσυνδεόμενα. Παρακάτω θα αναφερθώ στα γλωσσικά και επικοινωνιακά ορόσημα που πρέπει να έχει κατακτήσει ένα παιδί έως την τρυφερή ηλικία των 2 ετών.

 

0-3 μηνών

Το παιδί πρέπει να:

▪ έχει βλεμματική επαφή με ανθρώπους που του μιλούν ή με αντικείμενα που κινούνται πάνω από το κεφάλι του.

▪ αναπτύσσει «κοινωνικό χαμόγελο», πιο συγκεκριμένα να χαμογελάει όταν του αρέσει κάτι που συμβαίνει γύρω του, κάποιος ήχος, κάποιο άγγιγμα ή όταν του μιλάει κάποιο αγαπημένο του πρόσωπο.

▪ φαίνεται ότι ευχαριστιέται το σωματικό παιχνίδι με τους άλλους, όπως το γαργαλητό και να δυσανασχετεί όταν αυτό τελειώνει.

▪ μιμείται κάποιες κινήσεις των άκρων και κάποιες από τις εκφράσεις του προσώπου των φροντιστών του.

▪ εντοπίζει και να γυρίζει το κεφάλι του όταν ακούει έντονους ήχους ή τη γνώριμη φωνή κάποιου οικείου προσώπου.

▪ χρησιμοποιεί διαφορετικό κλάμα για να εκδηλώσει την ανάγκη του αναλόγως την περίσταση, δηλαδή το κλάμα να είναι με διαφορετική ένταση και με διαφορετική διάρκεια.

 

4-7 μηνών

Το παιδί πρέπει να:

▪ γυρίζει στο άκουσμα του ονόματος του με γρήγορη ανταπόκριση.

▪ επαναλαμβάνει  ήχους που ακούει.

▪ χρησιμοποιεί ήχους και άναρθρες κραυγές για να εκφραστεί όταν χαίρεται ή όταν δυσανασχετεί με κάτι.

▪ ψελλίζει βγάζοντας άναρθρες κραυγές, οι οποίες δεν είναι λέξεις και δεν φαίνεται να έχουν κάποιο νόημα, που περιλαμβάνουν κυρίως βασικά φωνήεντα και κάποια σύμφωνα όπως |b|, |p|, |m|.

 

7 – 12 μηνών

Το παιδί πρέπει να:

▪ κλαίει ή βγάζει κραυγές απλά για να τραβήξει την προσοχή.

▪ προσέχει όταν κάποιος του μιλάει και καταφέρνει να εστιάζει το βλέμμα του στο ομιλητή για αρκετή ώρα.

▪ καταλαβαίνει το ναι και το όχι σαν απαντήσεις στα αιτήματα του ασχέτως με τις αντιδράσεις του μετά.

▪ χρησιμοποιεί τον δείκτη για να δείξει αυτό που θέλει.

▪ κάνει κινήσεις με τα χέρια ή με το κεφάλι για να εκφραστεί.

▪ έχει 2 – 5 λέξεις μέσα στην καθημερινότητα του που τις λέει σταθερά όπως ‘μαμά’, ‘μπαμπάς’, ‘ναι’ , ‘όχι’ κ.α.

▪ κάνει προσπάθειες για να επαναλάβει τις περισσότερες από τις λέξεις που ακούει στην καθημερινότητα του.

▪ έχει αρχίσει το κλάμα και το ψέλλισμα του να μετατρέπεται σε ακατάληπτη ομιλία, σα να μιλάει μόνο του.

 

1 – 2 ετών

Το παιδί πρέπει να:

▪ αντιλαμβάνεται και να κατανοεί παραπάνω πράγματα από όσα μπορεί να εκφράσει με λέξεις.

▪ δείχνει και να κατονομάζει καθημερινά αντικείμενα που υπάρχουν στο περιβάλλον του και οικεία πρόσωπα.

▪ αναγνωρίζει τουλάχιστον τρία μέρη του σώματος του και να τα κατονομάζει.

▪ εκφράζεται με μικρές προτάσεις των δυο λέξεων όπως «θέλω μπισκότο» και με χρήση ουσιαστικών ή επιθέτων όπως «κόκκινο αμάξι» .

▪ συνδυάζει χειρονομίες και εκφράσεις προσώπου μέσα στον λόγο του.

▪ έχει κατακτήσει αντιληπτικό λεξιλόγιο με τουλάχιστον 300 λέξεις, από τις οποίες πρέπει να μπορεί να χρησιμοποιήσει τουλάχιστον 100 σε καθημερινή βάση, όταν θέλει να εκφραστεί.

▪ γίνεται κατανοητό στο 50% της ομιλίας του και από ανθρώπους εκτός του οικογενειαμου του περιβάλλοντος.

 

Εάν παρατηρήσετε απόκλιση άνω των 6 μηνών στην κατάκτηση οποιουδήποτε επικοινωνιακού και γλωσσικού σταδίου που προαναφέρθηκε, θα ήταν καλό να επισκεφτείτε έναν λογοθεραπευτή για εμπεριστατωμένη αξιολόγηση του παιδιού σας.

 

Πετμεζά Γεωργία

Λογοθεραπεύτρια

Παιδοψυχολογία & Ψυχολογία Εφήβου Pgd

Petmezageo3131@gmail.com

Περισσότερα άρθρα