Διγλωσσία & προβλήματα λόγου: Πώς να βοηθήσω το παιδί;

Αρχικά, ας ορίσουμε τον όρο  “διγλωσσία”.  Η προσπάθεια εκμάθησης μιας ξένης δεύτερης γλώσσας μετά την ηλικία των 6 ετών δε νοείται ως διγλωσσία.  Διγλωσσία είναι η παράλληλη μύηση και κατάκτηση  δυο μητρικών γλωσσών κατά την κρίσιμη αναπτυξιακή ηλικία 0-6 ετών.

Τι θεωρείται δίγλωσσο περιβάλλον;

  • Οι δυο γονείς μιλούν την ίδια μητρική γλώσσα και διαμένουν σε χώρα όπου ομιλείται άλλη γλώσσα.
  • Όταν οι δυο γονείς μιλούν διαφορετικές γλώσσες μεταξύ τους, αλλά διαμένουν σε μια χώρα που ομιλείται η μια εκ των δυο.

Το παιδί που προέρχεται από δίγλωσσο περιβάλλον οφείλει να μυηθεί και στις δυο γλώσσες, καθώς η καθεμία αντανακλά την πολιτιστική κληρονομιά του λαού που τη μιλά.

Έπειτα από έρευνες κατά τις οποίες έχουν συγκριθεί μονόγλωσσα και δίγλωσσα παιδιά, οι ειδικοί συμπεραίνουν πως τα δίγλωσσα παιδιά δεν υστερούν σε τίποτα σε σχέση με αυτά που μεγαλώνουν με μια μητρική γλώσσα. Ο λόγος εξελίσσεται με παρόμοιο ρυθμό τόσο ποσοτικά, όσο και ποιοτικά.

Πλεονεκτήματα δίγλωσσων παιδιών

  • Ικανότητα εκμάθησης καινούριων λέξεων
  • Ικανότητα επίλυσης προβλημάτων από μικρή ηλικία
  • Υψηλή ακουστική ικανότητα
  • Συναισθηματική ωρίμανση
  • Προσόντα εύρεσης εργασίας στο μέλλον
  • Κοινωνική και επικοινωνιακή ευχέρεια
  • Ικανότητα εκτέλεσης πολλαπλών εργασιών ταυτόχρονα

Δυσκολίες λόγου των δίγλωσσων παιδιών

Όταν ένα παιδί που μεγαλώνει σε δίγλωσσο περιβάλλον εμφανίσει καθυστέρηση ή διαταραχή λόγου στην μια γλώσσα, συνήθως  θα εμφανίσει και στην άλλη.

Είναι σημαντικό να τονίσω πως η διγλωσσία μεμονωμένα δεν προκαλεί καθυστέρηση λόγου και ομιλίας ούτε άλλες σχετικές διαταραχές.

Οπότε το παιδί θα εμφάνιζε τις ίδιες δυσκολίες ανεξάρτητα εάν μεγαλώνει σε μονόγλωσσο ή σε δίγλωσσο περιβάλλον.

Ενδεικτικά οι δυσκολίες που μπορεί να εμφανιστούν στην εξέλιξη του λόγου είναι:

  • Φωνολογικά λάθη, π.χ. αντικατάσταση φωνημάτων (θέλω – φέλω)
  • Αρθωτικά λάθη , π.χ. παράλειψη φωνημάτων (τραπέζι – ταπέζι)

Κάποια φωνήματα μπορεί να μην υπάρχουν εξ ολοκλήρου σε κάποιες γλώσσες

  • Λάθη σε συντακτικούς και γραμματικούς κανόνες (ορθογραφία λέξεων, χρήση ακατάλληλων αντωνυμιών)
  • Φτωχό / Περιορισμένο λεξιλόγιο στη μια γλώσσα
  • Χρήση λέξεων και από τις δυο γλώσσες κατα την διάρκεια συνομιλίας με αποτέλεσμα την σύγχυση του συνομιλητή

Διαβάστε επίσης

Σε περίπτωση διαταραχών ή καθυστέρησης λόγου η χρήση δυο γλωσσών αποθαρρύνεται. Ενδείκνυται η χρήση της μιας εκ των δύο γλωσσών ώστε το παιδί να αποκτήσει την γλωσσική επάρκεια στην μια τουλάχιστον από αυτές. Είναι προς όφελος του παιδιού να του δωθεί η ευκαιρία να ενισχύσει σε μεγαλύτερο βαθμό τη γνώση της γλώσσας η οποία χρησιμοποιείται στην κοινωνία όπου μεγαλώνει, ώστε να βοηθηθεί στο μέγιστο βαθμό κατα την ένταξη και κοινωνικοποίηση του στο σχολείο και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον.

Τι να κάνω για να βοηθήσω το παιδί που μεγαλώνει σε δίγλωσσο περιβάλλον;

Σε μια σειρά ερευνών διαπιστώθηκε ότι “η κατάκτηση των γλωσσικών δομών εξαρτάται άμεσα από την ποιότητα και τη συχνότητα με την οποία εμφανίζονται οι γλωσσικές δομές στα γλωσσικά ερεθίσματα του περιβάλλοντος.” (Larsen-Freeman, D.E. 1976, 1978, Knapp-Potthoff&Knapp 1982, Wode 1993).

Γνωρίζοντας, ότι η Διγλωσσία είναι μια αναπόφευκτη και παράλληλα ωφέλιμη κατάσταση, τις περισσότερες φορές, για την ομαλή της εξέλιξη χρειάζεται εξάσκηση, με φυσικό και συστηματικό τρόπο.

  • Ο κάθε γονιός επικοινωνεί με το παιδί στην μητρική του γλώσσα.
  • Όταν οι γονείς μιλούν μεταξύ τους και κατέχουν διαφορετική μητρική γλώσσα καλό θα είναι να επικοινωνούν στην μία από αυτές κατα την συζήτηση χωρίς να συγχέουν λεξιλόγιο και γραμματικούς κανόνες και από τις δύο. Τα δίγλωσσα παιδιά κλειδώνουν πάνω σε δύο γλώσσες, αυτές των γονέων τους, από πολύ νωρίς και τις κατακτούν ως ξεχωριστά συστήματα.
  • Οι γονείς μπορούν να επιλέξουν σταθερές ώρες μέσα στην μέρα, που θα μιλούν όλοι μαζί, είτε τη μία είτε την άλλη γλώσσα. Π.χ. Το πρωί τη μια, το βράδυ την άλλη. Ωστόσο, η συστηματικότητα και η σταθερότητα σε αυτές τις περιπτώσεις είναι απαραίτητη.
  • Μπορεί να οριστεί μια γλώσσα για κάθε μέρος. Μια γλώσσα στο σχολείο ή μια στο σπίτι .

Η καλύτερη περίοδος για να κατακτήσει το παιδί επαρκώς και τις δυο γλώσσες είναι τα πρώτα χρόνια της ζωής του παιδιού 2-6 ετών.

Διαβάστε παραμύθια, δείτε ταινίες, μιλήστε σε δημόσιους χώρους, τραγουδήστε, κάντε δραστηριότητες, παίξτε γλωσσικά παιχνίδια, δώστε στο παιδί την ευκαιρία να εξασκηθεί καθημερινά ταυτόχρονα στις γλωσσικές απαιτήσεις της καθεμιάς και να είναι περήφανο για την πρόοδο του σε αυτές.

Να θυμάσαι:

  • Τα παιδιά που μεγαλώνουν σε δίγλωσσο περιβάλλον συνήθως απαντούν στην γλώσσα που έχουν ερωτηθεί!
  • Τα παιδιά που μαθαίνουν παράλληλα δυο γλώσσες, δεν μαθαίνουν τις διπλάσιες λέξεις αλλά μαθαίνουν στην κάθε γλώσσα τισ ίδιες και γι αυτό έχουν λίγο φτωχότερο λεξιλόγιο από τους συνομηλίκους τους !
  • Τα γραμματικά λάθη σαφώς είναι περισσότερα από ότι ένα παιδί που μιλάει μια γλώσσα, για αυτό δεν χρειάζεται συνεχόμενη διόρθωση αλλά επανάληψη του σωστού προτύπου για να έχει το παιδί το σωστό ακουστικό πρότυπο.

Διαβάστε επίσης

Πετμεζά Γεωργία

Λογοθεραπεύτρια

A.P.D in Child & Adolescence Psychology

Email διευκρινήσεων ή αποριών: petmezageo3131@gmail.com

Η Γεωργία Πετμεζά είναι Λογοθεραπεύτρια με Δίπλωμα στην «Ψυχολογία Παιδιών Και Εφήβων». Στα πλαίσια της δια βίου εκπαίδευσης της έχει λάβει σημαντικό πλήθος εκπαιδεύσεων μεταξύ των οποίων: TEACCHPECSMAKATON, SIMATA, INTENSIVE INTERACTION, SENSORY MESSY PLAY, Παρέμβαση στον Πρώιμο Τραυλισμό PCI. Παρακολουθεί ατομικές και ομαδικές εποπτείες. Από το 2015 παρέχει τις υπηρεσίες της σε κέντρα ειδικών θεραπειών και είναι παράλληλη στήριξη σε παιδιά μη τυπικής ανάπτυξης στο σχολικό πλαίσιο.